Öz
Turizm endüstrisi, ülkelerin ödemeler dengesindeki rolü ile bölgesel kalkınma ve istihdam gibi faydaları nedeniyle önemli bir endüstridir. Deniz, kum, güneş, doğa ve doğal kaynakları ürün olarak kullanan turizm endüstrisinin, sağladığı faydaların ve çekici etkilerinin yanı sıra atık, çevresel aşınma ve kültürel çatışma gibi olumsuz etkilerinin de olduğu söylenebilir. Ancak turizm işletmeleri gerekli önlemleri alırsa olumsuz etkiler en aza indirilebilir, hatta ortadan kaldırılabilir ve sürdürülebilir turizm gerçekleştirilebilir. Turizm endüstrisinin olumsuz etkilerini en aza indirmek amacıyla çeşitli ölçütleri uygulayan turizm işletmelerine Avrupa Birliği gibi kuruluşlar tarafından sertifikalar verilmektedir. Turizm işletmeleri bu sertifikaları reklam ve tanıtım amacıyla kullanmakta, ayrıca bu sertifikaları almak için hayata geçirdikleri uygulamalarla işletmenin verimliliğini de artırmaktadır. Bu bağlamda çalışmanın amacı, konaklama işletmelerinin çevre dostu uygulamalarını sürdürülebilirlik çerçevesinde ve Gündem 21 ölçütleri bağlamında incelemektir. Bu amaçla, Antalya destinasyonunda faaliyet gösteren Rixos Sungate’in çevre dostu stratejik uygulamalarının otelin sürdürülebilirliği ve kârlılığı üzerindeki etkisi incelenmiştir. Sonuçlara göre yeşil ve çevre dostu Rixos Sungate, turistler arasında yüksek bir bilinirliğe sahiptir. Dolayısıyla bu oteller sürdürülebilir rekabet avantajına sahiptir. Bu oteller destinasyonun sürdürülebilirliği üzerinde de olumlu etki yaratmaktadır.
Anahtar Kelimeler: Sürdürülebilirlik, Gündem 21, turizm, Rixos Sungate 1. Giriş
Milyonlarca insan yeni deneyimler yaşamak ve yeni izlenimler edinmek için yıl boyunca farklı destinasyonları ziyaret etmektedir. Bir ülkenin ekonomisine ve kalkınmasına önemli katkı sağlayan ve son derece kârlı bir endüstri olan turizm, bu özelliğini bugün de sürdürmektedir (Dwyer ve Mistilis, 1999; Rogers, 2008). Bununla birlikte turizmin, otellerin bulunduğu ve turistlerin genellikle konaklamak üzere ziyaret ettiği destinasyonlar üzerinde ekonomik, sosyal, kültürel ve çevresel açıdan önemli olumlu ve olumsuz etkileri de vardır (Cooper vd., 2008).
Turizm endüstrisinin en önemli alt sektörü olan otel işletmeleri, turizm ve seyahat alanında çevreyi ve kaynakları ürün olarak en çok kullanan işletmelerdir (Trung ve Kumar, 2005). Otel sektörü, özellikle gıda atıkları ve katı atıklarla çevre, toplum ve ekonomi üzerinde olumsuz etki yaratabilmektedir. Bu nedenle otellerin olası olumsuz etkilerini en aza indirmek için çeşitli standartlar ve programlar geliştirilmiştir. Bunların bir kısmı yönetmeliklerle zorunlu tutulurken, bir kısmı sivil toplum kuruluşları tarafından verilen ödüllere ve farkındalığa yöneliktir. Otellerin yeşil yıldız, mavi bayrak, eko etiket ve aldıkları ödüllere sahip olduğu, bunlar sayesinde verimliliklerini artırdıkları ve çevre dostu turistleri çektikleri söylenebilir.
Güneş arayan turistlerin destinasyon seçimindeki başlıca ölçütler deniz, güneş ve plajlardır (Claver-Cortes vd., 2007; Munoz, 2007); buna karşılık yeşil turistlerin destinasyon seçimindeki başlıca ölçütler, yeşil turist ölçütlerine uygun doğal çevre, yaşam alanları ve tarihî mekânlardır. Pek çok kuramcı ve akademisyen turizm destinasyonları için sürdürülebilirlik yönetimini (Chon ve Mayer, 1995; Minguzzi 2006) ve yerel yönetimlerin, turistlerin ve yerel halkın destinasyonun sürdürülebilirliğindeki rolünü (Crouch ve Ritchie, 1999; Dwyer ve Kim, 2003; Hassan 2000) incelemiş olsa da, işletmelerin hem destinasyonun hem de kendi sürdürülebilirlikleri üzerindeki rolüne odaklanan çalışmaların sayısı azdır (Ritchie ve Crouch, 2003). Bu nedenle çalışmanın temel amacı, atık yönetimi, geri dönüşüm vb. ölçütleri içeren Gündem 21 kapsamında sürdürülebilirliğin önemini incelemektir. Bu çalışmada turizmin olası olumlu ve olumsuz etkileri ile sürdürülebilir turizm literatürü özetlenmiştir. Ardından, Antalya’da faaliyet gösteren Rixos Sungate, Gündem 21 kapsamındaki çevre dostu stratejik uygulamalarının sürdürülebilirlik ve kârlılık üzerindeki etkisi bakımından örnek olay olarak incelenmiştir.
2. Turizm Endüstrisinin Olası Olumlu ve Olumsuz Etkilerinin İncelenmesi
Turizm endüstrisinin olası olumlu ve olumsuz etkileri ekonomik, sosyal, kültürel ve çevresel olabilir. Literatürde olumlu ve olumsuz etkiler ile çeşitli önlemler hakkında bazı çalışmalar bulunmaktadır. Bu çalışmanın temel amacı, söz konusu etkileri en aza indirmek ve sürdürülebilirliği sağlamak için geliştirilen Gündem 21 ölçütleri kapsamında Rixos Sungate’in uygulamalarını incelemektir.
2.1. Turizmin Olası Ekonomik Etkileri
Turizm uzun zamandır hayatımızın önemli bir parçası olmakla birlikte, ülke ve dünya ölçeğinde yaşanan kriz çağında turizm sektörünün hem dünya hem de ülke ekonomisindeki etkileri kendini daha somut biçimde göstermektedir. Öte yandan, artan seyahatin istihdam, bölgesel kalkınmaya katkı, ücret ve vergi gelirleri gibi olası ekonomik faydalarının fark edilmesi, pek çok ülkenin, eyaletin ve yerel topluluğun turizmi geliştirme faaliyetlerini yoğunlaştırmasıyla sonuçlanmıştır (Kumar ve Hussain, 2014). Turizmin olumlu ve olumsuz ekonomik etkileri Inskeep (1988), Thomas (1990), Smith (1992) ve Priestley vd. (1996) çalışmalarına dayanılarak Tablo 1’de özetlenmiştir.
| Olumlu | Olumsuz |
| Kültürel kaynakların korunması ve restorasyonu için kamu yatırımları | İş gücünde rekabetin ve arazi fiyatlarının artması |
| Devlet gelirlerinin artması | Turizm işletmelerinin yerli ürünler yerine ithal ürünler kullanması sonucu döviz rezervlerinin azalması |
| İş ve istihdam yaratılması | Uluslararası yatırımlar sonucunda turizmin ekonomik faydasının yurt dışına gitmesi |
| Ulusal para rezervinin artması | Yerel ürün ve hizmetlerde fiyatların artması |
| Yerel halkın kazancının artması | Kaynakların kaybı ve sömürülmesi |
| Turizmin diğer sektörleri canlandırması | İthalat eğiliminin artması |
| Girişimcilerin yatırıma teşvik edilmesi | Üretimin mevsimsel hâle gelmesi |
| Turizmin belirli bir yerde kümelenmesi ve diğer yerlerde ekonomik dengenin bozulması |
Tablo 1’de görüldüğü gibi, turizmin olumlu etkilerinin yanı sıra olumsuz ekonomik etkileri de vardır. Bu etkileri azaltmak için otellere yönelik stratejiler ve politikalar geliştirilmeli ve uygulanmalıdır.
2.2. Turizmin Olası Sosyal ve Kültürel Etkileri
Turizm endüstrisinin istihdam yaratma kabiliyeti, ülkelerde turizmin gelişiminin teşvik edilmesinin en önemli nedenlerinden biridir. Doğrudan istihdam; oteller, ulaştırma şirketleri, seyahat acenteleri, turistik destinasyonlar, tur rehberleri, devlet daireleri ve tur operatörleri gibi alanlarda ortaya çıkmaktadır (Leiper, 1979). Öte yandan, dışarıdan gelen işçilerin yoğunlaşması söz konusudur ve sektöre iş gücü dışarıdan getirilmektedir. Dolayısıyla turizmin yerel halkın istihdamı üzerindeki etkisi zayıflamaktadır. Yabancı turistlerin döviz kazancı ve ödemeler dengesi açısından taşıdıkları önem nedeniyle daha fazla tercih edilmesi, yerli turistlerde kendi ülkesinde tercih edilmeyen 2. sınıf vatandaş olma duygusu yaratmaktadır. Benzer şekilde, üst gelir grubundaki turistlere sunulan ayrıcalıklı imkânlar yerel halk üzerinde psikolojik baskı oluşturmaktadır. Bu bağlamda turizmin olumlu ve olumsuz sosyal etkileri Inskeep (1988), Thomas (1990), Smith (1992) ve Priestley vd. (1996) çalışmalarına dayanılarak Tablo 2’de özetlenmiştir.
| Olumlu | Olumsuz |
| Yerel halkın kaynakların korunması konusunda bilinçlenmesi | Turizmin yol açtığı ulaşım, alışveriş ve turistik alanlardaki kalabalık |
| Yerel halkın kültürüyle gurur duyabilmesi | Yerel giyim, sanat ve el sanatlarının turistlere sunulması, zamanla yok olması ve ticarileşmesi |
| Yerel halk ile turistler arasında kültür alışverişi | Özellikle genç bireylerde giyim, davranış ve yaşam tarzı üzerindeki gösteriş etkisinin artması |
| Karşılıklı anlayış ve saygının kazanılması | Plajların ve diğer yerlerin öncelikle turistlerin kullanımına sunulması |
| İdeolojik ve dinî engel sorunlarının çözülmesi | Dil, değer sistemi ve hukuki farklılıklar nedeniyle yerel halk ile turistler arasında yanlış anlamalar |
| Turizm için yapılan yol, su gibi altyapıdan yerel halkın yararlanması | Uyuşturucu ve suç oranlarının artması |
Tablo 2’de özetlendiği gibi, turizmin olumlu etkilerine rağmen toplum üzerinde olası olumsuz etkileri de vardır. Bu olumsuz etkileri azaltmak için özellikle sivil toplum kuruluşları otellere yönelik çeşitli uygulamalar sunmakta ve sertifikalar/ödüller yoluyla otellerin reklam ve tanıtımına katkıda bulunabilmektedir. Tablo 3, turizmin olası olumlu ve olumsuz kültürel etkilerini göstermektedir.
| Olumlu | Olumsuz |
| Yerel ve geleneksel el sanatlarına talebin artması | Yozlaşmış satıcılar nedeniyle eserlerin kaybı |
| Geleneksel müzik ve dansa talebin artması | Kültürel kaynakların müzelere taşınması |
| Geleneksel festivallerin, kültür ve sanat etkinliklerinin canlanması | Kültürel coğrafyanın değişmesi, örneğin geleneksel çiftçiliğin yok olması |
| Azınlık dillerinin kullanılmaya başlanması | Batı kökenli sözcüklerin kullanılmaya başlamasıyla dilin harflerinin değişmesi |
| Dinî etkinliklerin öneminin artması | Turist sayısının artması ve dinî mekânlarda ve türbelerde yoğunlaşma |
| Yemek çeşitlerinin artması | Dinî uygulamaların azalması |
| Aile yapısının ve değerlerinin değişmesi | |
| Yerel halkın turistlere hizmet etmeyi olağan görmeye başlaması | |
| Ahlaksızlığın ve fuhşun artması | |
| Suç oranının artması |
Tablo 2 ve 3’e göre turizmin sosyal ve kültürel bağlamdaki olumsuz etkileri, olumlu etkilerine kıyasla daha fazla olabilmektedir. Bu nedenle otellere yönelik sosyal ve kültürel stratejilerin ve politikaların geliştirilmesi ve uygulanması önemlidir.
2.3. Turizmin Olası Çevresel Etkileri
Millî parklar gibi alanları kapsayan yerler çoğu zaman doğaya dayalı deneyimin temeli olarak görülür. Turistler korunan alanları keşfetme ve yaban hayatını yakından gözlemleme fırsatı bulur (Ritchie ve Crouch, 2003). Otel işletmeleri turistlere hizmet sunmak için doğayla çeşitli biçimlerde etkileşime girer. Bu etkileşimin sonucunda oteller doğal çevreye zarar verebilir (Kirk, 1995). Swarbrooke (1999), önceki araştırmasında turizmin çeşitli olumlu ve olumsuz etkiler üreten bir ekonomik faaliyet olarak görülebileceğini belirtmiştir. Bununla birlikte sürdürülebilir turizm, ekonomik faydalar ile sosyal ve çevresel maliyetler arasında en iyi dengeyi sağlamayı amaçlar. Tablo 4’te turizmin çevre üzerindeki etkilerinden bazıları verilmiştir.
| Doğal çevre üzerinde | Yapılı çevre üzerinde |
| Kanalizasyon veya deşarj yoluyla su kirliliği | Turistik yapılar ile geleneksel yapılar arasındaki farklılıklar |
| Turizm faaliyetlerinden kaynaklanan gürültü kirliliği | Yapılaşma yoluyla arazinin karakterinin değişmesi |
| Araç emisyonlarından kaynaklanan hava kirliliği | Altyapının aşırı yüklenmesi |
| Yüksek heyelan riski | İnsan sayısının artması |
| Yüzme havuzlarının su tüketimi |
Kirlilik nedeniyle zarar gören alanlar |
| Yenilenemeyen yakıt kaynaklarının tükenmesi | |
| Biyolojik kaynakların aşırı kullanımı | |
| İnşaat için maden kaynaklarının tükenmesi | |
| Tarımda arazi kullanımının değişmesi | |
| Yakacak odun toplanması yoluyla ormansızlaşma |
Tablo 4’te görüldüğü gibi, turizmin çevre üzerinde önemli olumsuz etkileri vardır. Bu etkiler topluma ve kaynaklara zarar vermektedir. Doğal kaynakların sürdürülebilir kullanımı turizm endüstrisi için önemli bir ürün olarak değerlendirilmelidir. Örneğin tarım arazilerinin tahrip edilmesi otellerin gıda ihtiyacının karşılanmasında, su kaynaklarının tahrip edilmesi ise otellerin su ihtiyacının karşılanmasında sorunlara yol açabilir.
3. Sürdürülebilir Turizm Destinasyonu ve Girişimciler
Sürdürülebilirlik kavramı akademisyenler tarafından uzun yıllardır tartışılmakta olup turizm endüstrisine de uyarlanmıştır. Bazı araştırmacılar (Butler, 1991; Clarke, 1997; Liu, 2003) sürdürülebilirliğin evrimi ve turizm endüstrisi açısından sürdürülebilirlik üzerine önemli araştırmalar yapmıştır. Lee’ye (2001) göre sürdürülebilir turizm kavramı, destinasyonlarda sürdürülebilir turizmi geliştirme ihtiyacının bir sonucu olarak ortaya çıkmıştır. Her destinasyonun kendine özgü bir niteliği olduğundan, sürdürülebilir turizm destinasyonunun evrensel olarak kabul edilebilir bir tanımı yoktur. Bu nedenle sürdürülebilir kalkınma her destinasyonda farklılık gösterebilir (Lee, 2001). Sürdürülebilir turizm; işletmelerin, ziyaretçilerin, yerel halkın ve çevrenin ihtiyaçlarını karşılayan, gelecekteki ve bugünkü ekonomik, çevresel ve sosyal etkilerini bütünüyle dikkate alan turizm olarak tanımlanmaktadır.
Buhalis’e (2000) göre sürdürülebilirliğe dayalı turizm stratejilerinin uygulanmasında dört ölçüt vardır. Bunlar yerel halk, destinasyonun yönetiminden sorumlu yerel yönetimler, hizmet üreten işletmeler ve ziyaretçilerdir. Turizm destinasyonunun sürdürülebilirliğinden yerel halkın, yerel yönetimlerin, işletmelerin ve ziyaretçilerin sorumlu olduğu söylenebilir. Sürdürülebilir turizm destinasyonu tanımlarında olduğu gibi, akademisyenler turizm destinasyonları için farklı sürdürülebilirlik modelleri de geliştirmiştir. Pek çok araştırmacı (Kirk, 1995; Revilla vd., 2001; Chan ve Mak, 2004; Mensah, 2006; Erdoğan ve Barış, 2007) çevre yönetimi konularını işletmeler açısından tanımlamış ve incelemiştir. Başarılı çevre yönetimi için bazı ölçütler de geliştirilmiştir. Birleşmiş Milletler sürdürülebilirlik ölçütlerini ayrıntılı biçimde ele almış ve Gündem 21 adlı bir eylem planını kabul etmiştir. Turizm endüstrisinin sürdürülebilir turizmin gelişimindeki rolü, sürdürülebilir turizm destinasyonlarının çevresel, ekonomik ve sosyo-kültürel faydalarını koruyarak turizm endüstrisinde sürdürülebilir turizmi teşvik etmektir (UNEP, 2005). Çevresel uygulamalar Gündem 21 Eylem Planı’nda açıklanmıştır (Kahramanlı ve Türkay, 2006). “Seyahat ve Turizm” için Gündem 21 Eylem Planı, otellere yönelik bazı ölçütler içermektedir. Bu ölçütler;
- Atıkların azaltılması ve geri dönüşüm,
- Enerji verimliliği ve etkin yönetim,
- Tatlı su yönetimi,
- Atık su yönetimi,
- Tehlikeli maddeler,
- Ulaşım,
- Arazi yönetimi,
- Sürdürülebilirlik faaliyetleri için çalışanlar, yerel halk ve turistler arasında iş birliği,
- Sürdürülebilirliğin düzenlenmesi,
- Çevresel sürdürülebilirlik projeleri
4. Araştırma Yöntemi
Yukarıdaki amaç doğrultusunda Antalya ilinde faaliyet gösteren otel işletmeleri sürdürülebilirlik göstergeleri kullanılarak değerlendirilmiştir. Oteller sürdürülebilirlik açısından değerlendirildikten sonra çevre dostu bir otel seçilmiştir. Bu otel, Antalya’nın Kemer bölgesinde bulunan Rixos Sungate Hotel’dir. Rixos Sungate’in çevre dostu uygulamaları Gündem 21 Modeli’nin sürdürülebilirlik ölçütleri kullanılarak değerlendirilmiştir. Ocak 2019’da Rixos Sungate Hotel yöneticileriyle görüşmeler yapılmıştır. Bu analizler ve görüşmeler sonucunda otel işletmelerinin destinasyon sürdürülebilirliğindeki rolü ve önemi ortaya konmuştur. Otelin uygulamaları Gündem 21 ölçütlerine göre sınıflandırılmıştır. Son olarak, otel işletmelerinin ve ziyaretçilerin farkındalığını artırmaya yönelik bazı önemli uygulamalara ve önerilere yer verilmiştir.
5. Bulgular
Rixos Sungate Hotel, Beldibi’nde 250 bin metrekarelik bir alanda yer almaktadır. Antalya şehir merkezine 25 km, Antalya Havalimanı’na 50 km uzaklıktadır. Süitler ve villalar dâhil 1094 odası vardır. Otelde özel banyolu odalar ile engelli ve hipoalerjenik odalar mevcuttur. Otelde ayrıca 6 bin kişi kapasiteli bir konferans merkezi, 15 toplantı salonu, 1 amfitiyatro, 3 kongre salonu ve 1 sinema salonu bulunmaktadır. 2018 yılında Rixos Sungate,
Avrupa’nın En İyi Lüks Spor Oteli Ödülü’ne ve QM Yönetim Ödülleri’nde “Türkiye’nin En İyi Yönetilen Eğlence Oteli” ödülüne layık görülmüştür. Rixos Sungate’e Tripadvisor tarafından “Mükemmellik Sertifikası” verilmiştir. Marketing Türkiye tarafından verilen ödüllerde Rixos Sungate, sosyal medyayı en iyi kullanan turizm şirketleri arasında 2018’de bronz, 2017’de gümüş ödül almıştır. Otel, SafeHotels Alliance’ın küresel otel güvenlik standardı sertifikasına layık görülmüştür. Otelde “sudaki yaşam” konusu temelinde “Küresel iklim değişikliği” eğitimi verilmiştir (bkz. sungate-tr.rixos.com).
5.1. Rixos Sungate Hotel Örneği
Atıkların azaltılması ve geri dönüşüm için toplanması
Rixos Sungate Hotel “ISO 14001 Çevre Yönetimi” sertifikasına sahiptir. ISO 14001 standardı kapsamında eylül ayında yapılan Çevre Çalışmaları anketine göre misafirlerin %47,83’ü Rixos Sungate Hotel’in çevre koruma faaliyetleri hakkında bilgi sahibi olduğunu, %65,22’si çevreye duyarlı bir tesiste konaklamak istediğini, %30,43’ü ise çevre koruma faaliyetlerinde herhangi bir hata görmediğini belirtmiştir. Otelin Çevre Danışmanı Fatma Baştuğ, personele ‘turizm tesislerinde çevre mevzuatı’ ve ‘atık yönetimi’ eğitimleri vermektedir. Odalardaki ‘el ele’ broşürlerinde ‘Geri kazanımı desteklemek için atıklarınızı genel alanlarımızdaki uygun atık kovalarına atınız.’ şeklinde ifade edilmektedir. Genel alanlarda farklı renklerde geri dönüşüm kutuları bulunmaktadır.
Enerji verimliliği ve etkin yönetim
Otel tarafından, çevre bilincinin artırılmasını, çevresel önlemlerin ve eylem planının uygulanmasını sağlamak amacıyla personele periyodik olarak eğitim verilmektedir. Personele enerji tasarrufu konusunda Teknik Müdür Erhan Abacı tarafından eğitim verilmiştir. Gür Işık enerji danışmanlık firması Enerji Bilgilendirme eğitimi gerçekleştirmiştir. Personel, otelin mutfak ve teknik bölümlerinde kullanılan cihazların verimli ve etkin kullanımı konusunda eğitilmektedir. Hobart firması, mutfak ekipmanlarının verimli ve doğru kullanımı konusunda personele eğitim vermiştir. Odalarda kapı ve pencerelerin açılması durumunda havalandırma otomatik olarak kapanmaktadır. Odalarda ısı ayarlı merkezî klima bulunmaktadır. Oda sıcaklığı istenen düzeye ulaştığında klima otomatik olarak durmaktadır. Odalar kart sistemiyle donatılmıştır. Kart olmadığında odalardaki enerji otomatik olarak kesilmekte, kart takıldığında odalardaki enerji sistemi devreye girmektedir. Odalarda bulunan (oda telefonu, direkt telefon, duş ve WC, özel banyo, radyo, televizyon, uydu yayını, klima, minibar, kasa, saç kurutma makinesi, balkon, radyatör) donanımlarda yüksek verimli ve düşük elektrik tüketimli teknoloji sağlanmaktadır. Odalarda LED televizyonlar bulunmaktadır. SM 40 model mini soğutucunun 643/2009/EC sayılı AB direktifi ve EN 62552 standardına göre deney koşullarındaki enerji tüketim değeri 0,94 kWh/24 saattir (yıllık tüketim 343 kW). Odalar LED aydınlatma armatürleriyle donatılmıştır. Minibarlar ve televizyonlar güneş almayan yerlere konumlandırılmıştır.
Tatlı Su Yönetimi
Personele, su kaçaklarının tespiti ve önlenmesi konusunda teknik servisimiz tarafından eğitim verilmiştir. Genel alanlardaki ve odalardaki musluklarda perlatör bulunmaktadır. Böylece %50-%70 oranında su tasarrufu sağlanabilmektedir. Musluklar fotoselli olup tüm odalarda ve genel alanlarda rezervuarlar çift kademelidir. Su akışını sağlayabilen veya durdurabilen çeşitli rezervuarlar bulunmaktadır. Odalarda misafirlerin kolayca görebileceği bir yerde çevre duyarlılığı çalışmaları yazılı ve görsel-işitsel biçimde duyurulmaktadır. Gereksiz su, elektrik ve deterjan kullanımını önlemek amacıyla misafirlerden, çarşafların değiştirilmesini istemediklerinde çarşafları yatağın üzerinde bırakmaları istenmektedir. Hem genel alanlarda hem de misafir odalarında su tasarrufuna ilişkin görseller bulunmaktadır.
Atık Su Yönetimi
Otelde kullanılan çevre dostu temizlik ürünleri su tasarrufu sağlamaktadır. Otel, bahçe sulamasında yağmur suyu kullanmaktadır.
Tehlikeli Maddeler
Operasyon personeli, deterjan ve dezenfektanların ambalajlarında veya kutularında kullanımı ve kullanım yöntemleri konusunda eğitilmektedir. Diversey firması tarafından HK ve Steward departmanlarına ayrı ayrı kimyasal kullanımı eğitimi verilmiştir. Doğal ham maddelerden üretilen ve ambalajı geri dönüştürülebilir olan ürünler tercih edilmektedir.
Ulaşım
Odalardaki ‘çevre için el ele’ broşüründe, misafirlerin hem otelimize hem de yakındaki tarihî ve turistik yerlere toplu taşıma ile ulaşabilecekleri belirtilmektedir. Müşteriler otel içinde buggy araçlarını kullanmaktadır. Bu buggy araçları doğayı kirletmemektedir.
Arazi Yönetimi
Otelde 2200 çam ağacı bulunmaktadır. Endemik bitkiler korunmakta ve yapay gübre kullanılmamaktadır. Otel, flora ve fauna bitki listesi doğrultusunda, ekosistemin bozulmasını önlemek için yapay gübre kullanmamaktadır. İlaç oranları izlenmekte ve ilaçlama planına uygun olarak koruma sağlanmaktadır. Oteldeki kediler için kedi evi yapılmıştır. Bakımları ve beslenmeleri sağlanmaktadır. Oteldeki kedilere kuduz, parazit ve karma aşıları yapılmış ve sağlık karneleri çıkarılmıştır. Antalya Kemer Belediyesi Sahipsiz Hayvanlar Geçici Bakımevi’ne aylık kuru mama yardımı yapılmaktadır.
Sürdürülebilirlik faaliyetleri için çalışanlar, yerel halk ve turistler arasında iş birliği
Personelle birlikte Beldibi sahilinde çöp toplama etkinlikleri gerçekleştirilmektedir. Muratpaşa Belediyesi Çevre Koruma ve Kontrol birimi tarafından düzenlenen çevre bilinci ve çevre farkındalığı eğitimlerine katılım sağlanarak, birimin yürüttüğü ‘Yeşil Kalem’ projesine destek verilmiştir. PKU hastalığı için Farkındalık Günü düzenlenmiş ve aileler otelde bir araya gelmiştir. 53. Antalya Altın Portakal ödüllerine sponsor olunmuştur. Misafirler resepsiyona geldiklerinde, oteldeki çevre uygulamaları ve misafirlerin çevreyi korumak için neler yapabilecekleri hakkında çevre broşürü dağıtılmaktadır. Çocuk misafirlere yönelik çevre bilinci eğitimleri ve etkinlikleri yapılmaktadır. Rixy Club’da çevre konulu bilgilendirme yazıları ve broşürler yer almaktadır. Çevre bilincini artırmak amacıyla Rixy Club’daki çocuklara düzenli aralıklarla eğitim verilmektedir. Çiçek ve ağaç dikimi yapılmakta, çocuklara bu bilinci kazandırmak ve çiçekleri sevdirmek için birlikte yeşeren malzemeler kullanılarak etkinlikler gerçekleştirilmektedir. Misafir odalarında su tasarrufu ve tuvalet kâğıdının çöp kutusuna atılması konusunda uyarı etiketleri bulunmaktadır. Oda kapı girişlerinde, odalarda sigara içilmediğini ve sigaranın balkonda içilebileceğini belirten uyarı levhaları mevcuttur. Sürdürülebilirliği sağlamak için otelin tüm personelin ve misafirlerin katılımını sağlaması gerekir. Bu çaba, misafirlerin evlerine döndüklerinde de aynı çevre duyarlılığıyla hareket etmelerini sağlayacaktır.
Sürdürülebilirliğin Düzenlenmesi
Otel, çevre dostu konaklama tesisi belgesine sahiptir. Çevre eğitimlerinin sonunda dağıtılan kalemin arkasında bulunan tohum, kalem küçüldüğünde toprağa ekilmektedir. Tohum olarak kahkaha çiçeği, roka, maydanoz, fesleğen gibi bitki tohumları kullanılabilmektedir. Kemer Belediyesi’nin ve otel personelinin katılımıyla Beldibi sahil temizliği yapılmaktadır.
Çevresel Sürdürülebilirlik Projeleri
Rixos Sungate Hotel’in “Çevresel Sosyal Sorumluluk” anlayışı, her zaman iyileştirme, geliştirme ve sürdürülebilir projeler yapmaktır. Rixos Sungate Hotel, daha sürdürülebilir bir turizm faaliyeti için projelerini Ar-Ge çalışmalarıyla sürdürmektedir.
6. Sonuç
Turizm faaliyetleri genel olarak doğaya ve çevreye dayandığından, turizm işletmelerinin çevreyi koruması sürdürülebilirlik açısından önemlidir. Turizm işletmeleri çevreye, topluma ve ekonomiye fayda sağlasa da çeşitli zararlara da yol açabilmektedir. Bu nedenle otellerin, zararları en aza indirmek için bazı çevresel uygulamaları hayata geçirmesi gerekir. Yukarıda ele alınan Rixos Sungate Hotel, çevre uygulamaları bakımından Türkiye’deki en iyi örneklerden biridir. Rixos Sungate Hotel, çevresel faaliyetler ile kârlılık arasındaki ilişkinin farkındadır. Otelde önemli bir tatlı su ve atık su yönetimi bulunmaktadır. Su yönetimi sonucunda su tasarrufu sağlanmaktadır. Böylece otel su maliyetlerini en aza indirmektedir. Oteller, su maliyetlerini en aza indirmenin yanı sıra çevre dostu ürünler ve uygulamalar kullanarak doluluk oranlarını artırabilir ve çevreye verilen zararı azaltabilir. Çevresel faaliyetlerin uygulanması destinasyonun sürdürülebilirliğini artırmaktadır. Turizm işletmesi olarak oteller, destinasyonun sürdürülebilirliğindeki rollerinin farkında olmalıdır. Oteller; çevre dostu ürünler kullanarak, atık yönetimi ve geri dönüşüm faaliyetlerini uygulayarak ve çevre yönetim sistemini benimseyerek destinasyonlarını daha sürdürülebilir hâle getirebilir. Böylece turistler arasında destinasyon bilinirliği, otellerin kârı ve doluluk oranları artabilir. Gelecekteki çalışmalarda, Rixos Sungate gibi bir otelde turistlere yönelik bir anket yapılabilir.
Kaynakça
Buhalis, D. (2000). Marketing the competitive destination of the future. Tourism Management, 21(1), 97-116.
Butler, R.W. (1991). Tourism, environment and sustainable development. Environmental Conservation, 18(3), 201-209.
Chan, W.W. & Mak, B.L. (2004). An estimation of the environmental impact of diesel oil usage in Hong Kong Hotels. Journal of Sustainable Tourism, 12(4), 346-355.
Chon, K. & Mayer, K.J. (1995). Destination competitiveness models in tourism and their application to Las Vegas. Journal of Tourism Systems and Quality Management, 1(2), 227-246.
Clarke, J. (1997). A framework of approaches to sustainable tourism. Journal of Sustainable Tourism, 5(3), 224-233.
Claver-Cortes, E., Molina-Azorin, J.F., Pereira-Moliner, J., & Lopez-Gamero, M.D. (2007). Environmental strategies and their impact on Hotel performance. Journal of Sustainable Tourism, 15(6), 663-679.
Cooper, C., Fletcher, J., Fyall, A., Gilbert, D. & Wanhill, S. (2008). Tourism Principles and Practice. Financial Times Prentice Hall. Harlow.
Crouch, G.I. & Ritchie, J.R.B. (1999). Tourism, competitiveness and societal prosperity. Journal of Business Research, 44(3), 137-152.
Dwyer, L. & Mistilis, N. (1999). “Tourism Gateways and Regional Economies: The Distributional Impacts of MICE”. International Journal of Tourism Research, 1(6): 441-457.
Dwyer, L.& Kim, C. (2003). Destination competitiveness: determinants and indicators. Current Issues in Tourism, 6(5), 369-414.
Erdoğan, N., & Barış, E. (2007). Environmental protection programs and conversation practices of Hotels in Ankara, Turkey. Tourism Management, 28, 604-614.
Hassan, S.S. (2000). Determinants of market competitiveness in an environmentally sustainable tourism industry. Journal of Travel Research, 38(3), 239-245.
Inskeep, E. (1988). Tourism Planning: An Emerging Specialization. Journal of the American Planning Association (JAPA), 54(3), 360-372.
Kahraman, N. & Türkay, O. (2006). Turizm ve çevre. Detay Yayıncılık, Ankara
Kirk, D. (1995). Environmental management in Hotels. International Journal of Contemporary Management, 7(6), 3-8.
Kumar. J. & Hussain, K. (2014). Evaluating Tourism’s Economic Effects: Comparison of Different Approaches. Procedia – Social and Behavioral Sciences, 144, 360-365.
Lee, K.F. (2001). Sustainable tourism destinations: the importance of cleaner production. Journal of Cleaner Production, 9, 313-323.
Leiper, N. (1979). The Framework of Tourism. Annals of Tourism Research, 6(4), 390-407
Liu, Z. (2003). Sustainable tourism development: a critique. Journal of Sustainable Tourism, 11(6), 459-475.
Mensah, I. (2006). Environmental management practices among Hotels in the Greater Accra Region. International Journal of Hospitality Management, 25, 414-431.
Minguzzi, A. (2006). Destination competitiveness and the role of destination management organization (DMO): an Italian experience. In L. Lazzeretti, and C.S. Petrillo (Eds.), Tourism Local Systems and Networking (1st eds, 197-208). Elsevier, Amsterdam.
Munoz, T.G. (2007). German demand for tourism in Spain. Tourism Management, 28, 12-22.
Priestley, G. K., Edwards, J. A. & Coccossis, H. (1996). Sustainable Tourism?: European Experiences. CAB International. Wallingford, UK.
Revilla, G., Dodd, T.H. & Hoover, L. (2001). Environmental tactics used by Hotel companies in Mexico. International Journal of Hospitality and Tourism Administration, 1(3/4), 111-127.
Ritchie, J.R.B. & Crouch, G. (2003). The competitive destination, a sustainable Tourism Perspective. CABI, Wallingford, UK.
Rogers, T. (2008). Conferences and Conventions: A Global Industry. Elsevier Ltd., Burlington.
Smith, R. A. (1992). Conflicting Trends of Beach Resort Development: A Malaysian Case. Coastal Management, 20(2), 167-187.
Swarbrooke, J. (1999). Sustainable Tourism Management. CABI Publishing, Wallingford.
Thomas, P. (1990). “Coastal and Marine Tourism: A Conservation Perspective”. Symposium on Balancing Conservation and Economic Development, May 25-31, 1990, Honolulu, HA.
Trung, D.M. & Kumar, S. 82005). Resource use and waste management in Vietnam Hotel industry. Journal of Cleaner Production, 13, 109-116.
UNEP & UNWTO. (2005). Making tourism more sustainable: a guide for policy makers, www.unep.fr
Woolford, J. (1998). Stewardship council: applicability of the model and stakeholder attitudes. TSC Research, University of London, London.
İngilizce aslından çevrilmiştir.