Тәжірибені ақиқатқа айналдыру
Авторы: д-р Нурфер Терджан
Бұл заман сөйлегенді жақсы көреді. Әр таңда жаңа бір сөзбен оянып, әр кеште оны ескіртіп, келесісіне жармасады. «Трансформация», «инновация», «парадигма»… Тіліміз барған сайын көпіріп барады; өркениет өз сөздігіне қанша жаңа сөз қосқанына қарай өсетіндей. Ал заманның жасырып отырғаны мынау: қоғамды аман сақтайтын нәрсе — ол тудырған ұғымдардың жарқырауы емес, басынан кешкен азапты ақиқатқа айналдыра білетін сабыры. Жаңа сөз табу — ақыл-ойдың көрмесі; ал басынан өткенді даналықтың асыл тасына айналдыру — кемелдіктің үнсіз еңбегі.
Ал біз, мойындайық, еңбектен гөрі көзбояушылықты таңдаймыз.
Өйткені ұғым ойлап табу оңай, ол бір жиналыста-ақ дүниеге келеді. Ақиқат болса баяу, бір ғұмырда піседі; оның үстіне жайсыз, өйткені бізге өз қателігімізді көрсетеді. Ал жаңа ұғым ештеңені өзгертпей-ақ өзгергендей сезім сыйлайды. Адамның да, қоғамның да ең көне айласы осы: шын мәнінде өзгерудің орнына өзгерген болып көріну. Өркениеттің шіруі дәл осы жерден басталады: сөздік кеңейген сайын ар-ождан тарылады, тіл байыған сайын мінез кедейленеді.
Айналаңызға қараңызшы. Қолымызда тарих көрген ең үлкен жады бар, бірақ біздің есіміз ең әлсіз. Әр апаттан кейін есеп жазамыз, әр дағдарыстан кейін комиссия құрамыз, әр күйреуден кейін жарқын ұран табамыз; содан кейін сол шұңқырға, сол күлкімен, екінші рет құлаймыз. Деректі жинаймыз, бірақ өңдемейміз. Ал дерек — ақиқат емес, ақпарат — даналық емес. Көргенінің бәрін тіркеп, бірін де бойына сіңірмейтін қоғамның кітапханасы ұлғайған сайын жадысы кішірейеді: көп біледі, аз түсінеді. Ал түсінбейтін қоғам қанша ұғым ойлап тапса да, үнемі бір орында айналады; ол жүруді емес, жүріп бара жатқандай көрінуді үйренген.
Адамзаттың ең баянды мұралары зертханада емес, өмірдің өзінде асыл тасқа айналды. Мақал — ғасырлар бойы қателесіп барып ақиқатты тапқанның ең қысқа түйіні; дәстүр — сансыз ұрпақтың шөгіндісі. Бұлар жаңа ұғымдар емес; көне тәжірибенің сүзілген, тазартылған, ақиқатқа айналған күйі. Өркениетті алып жүретін де дәл осы көзге көрінбейтін капитал. Кітапханалардың үлкендігі емес, ондағы білімді өмірге енгізе білу қуаты…
Олай болса, басты сұрақ мынау: басымыздан кешкенімізден не түйеміз? Тәжірибе бәріне тең үлестіріледі, бірақ ақиқат тек соған үңілгенге ғана бұйырады. Өмір сүруді бәрі біледі; ал бастан кешкенін ақиқаттың асыл тасына айналдыруды өте азы ғана біледі. Ал өркениеттің болашағы сол азғана адамның үнсіз еңбегінде жасырынған.
Қалғаны — бос сөз. Жарқ етеді, сөнеді, тарихтың қараңғылығында жоғалады
Желді қаланың көгінен жазбалар
https://www.5gvirusnews.com/yazarlar/gosterisi-emege-tercih-ediyoruz-h1915.html