DOI:
https://doi.org/10.47059/ml.v20iS4.3836
Аңдатпа
Бұл мақалада білімнің түркі-мұсылмандық ерекшелігін айқындауға талпыныс жасалады. Генетикалық әдіс біртұтас әрі үздіксіз ғылыми дискурсты бөліп көрсетуге мүмкіндік береді. Әбу Насыр әл-Фараби – түркі ойшылы және араб тілді әлемдегі перипатетизмнің негізін салушы. Әл-Фараби Оңтүстік Қазақстанда дүниеге келген. Ол IX–X ғасырларда өмір сүрген. Әл-Фарабидің идеяларын қазақ ойшылы әрі ағартушысы Абай Құнанбаевтың (1845–1904) көзқарастарымен салыстырған ғылыми еңбектер бар.
Исмаил Гаспринский (1851–1914) – қырым татарының ағартушысы және жәдидшілдіктің негізін қалаушы. Ол өз жазбаларында әл-Фараби туралы сөз еткен. Үш түркі ойшылының рухани мұрасына салыстырмалы талдау жасалды. Әл-Фараби мұрасындағы мәдениетаралық диалог ашып көрсетілді. Шығыс пен Батыс арасындағы мәдениетаралық диалог, түркі руханияты, ислам және грек философтарының (Платон, Аристотель т.б.) антикалық мұрасы әлем, қоғам және адам туралы толық әрі жан-жақты түсінікті қамтитын түркі-мұсылмандық ғылыми білім үлгісінің қалыптасуына ықпал етті. Абай Құнанбаев пен Исмаил Гаспринский адам мен әлемді ажырамас тұтастықта пайымдады. Екеуі де қоғамды дамытудың жолын мәдениетаралық диалогтан және Шығыс пен Батыстың өзара әрекеттестігінен көрді.
Бүгінгі жаһандық экологиялық, әлеуметтік-мәдени және саяси мәселелер жаңа танымдық тәсілдерді қажет етеді. Осы мақалада ұсынылған ғылыми дискурс сол жаңа танымдық тәсілдердің бірі бола алады. Ұсынылып отырған дискурс теория мен практиканың, ғылым мен білім берудің ажырамас байланысын, олардың априорлық тұтастығын жариялайды.
https://migrationletters.com/index.php/ml/article/view/3836
Ағылшын тіліндегі түпнұсқасынан аударылған.