XXI ғасырдың жаңа күш доктринасы: Анадолының әлемге ұсынған өркениет тілі
Авторы: д-р Нурфер Терджан
Тарих бойы ұлы мемлекеттер әлемге өз құдіретін түрлі құралдар арқылы көрсетіп келді.
Біреуі қылышпен сөйледі.
Біреуі теңіздерге үстемдік етті.
Біреуі сауда жолдарын бақылауында ұстады.
Біреуі өнеркәсіптік революцияны басқарды.
Біреуі технология өндірді.
Ал бүгін әлем жаңа бір табалдырықтың алдында тұр.
Өйткені күш енді тек әскери басымдық емес.
Экономикалық ауқымның өзі де жеткіліксіз.
Цифрлық технология да жалғыз өзі тұрақты ықпал қалыптастыра алмайды.
Жиырма бірінші ғасырдың нағыз бәсекесі – адамзаттың сенімін жаулап алу бәсекесі.
Міне, сондықтан халықаралық қатынастар жаңа ұғымға мұқтаж.
Ал бұл ұғым енді гастросаясат деп аталады!
Гастросаясат – бір ұлттың жерін, егіншілігін, асханасын, мәдени мұрасын, қонақжайлылық ұстанымын және ортақ тіршілік мәдениетін дипломатия, сенім орнату және халықаралық ынтымақтастық үшін стратегиялық күш ретінде қарастыратын өркениеттік көзқарас.
Бұл анықтаманың өзегінде тамақ тұрған жоқ.
Адам тұр!
Өйткені ас – мәдениеттің көрінетін жүзі.
Негізгі мәселе – мәдениет.
Негізгі мәселе – сенім тудыру…
Анадолы да дәл осы себепті тек геосаяси қиылыс қана емес.
Ол сонымен бірге геомәдени орталық.
Азия мен Еуропа тоғысқан бұл өлке мыңдаған жыл бойы тек тауар тасылатын өткел болған жоқ.
Ол идеялар тоғысқан мектеп болды.
Дәмдер кезген асхана болды.
Сенімдер тілдескен ар-ождан болды.
Адамдар бір-бірін қонақ еткен ұлы өркениет кеңістігі болды.
Бүгін әлем энергетикалық дәліздер туралы айтуда.
Логистикалық дәліздер туралы айтуда.
Цифрлық дәліздер туралы айтуда.
Мұның бәрі маңызды.
Алайда болашақтың ең қуатты дәлізі мәдениет дәлізі болмақ.
Өйткені энергия экономиканы өсіреді.
Технология өндірісті жеделдетеді.
Ал мәдениет сенім тудырады.
Сенім болса – халықаралық тәртіптің ең қымбат капиталы.
Міне, сондықтан Анадолы гастроөркениет жолы кәдімгі гастрономиялық бағыт емес.
Ол – жерді мәдениетке, мәдениетті диалогқа, диалогты сенімге айналдыратын өркениет дәлізі.
Бұл жолдың алғашқы аялдамасы – масақ.
Ал соңғы аялдамасы – бейбітшілік.
Өйткені масақ – өндірістің символы.
Нан – бөлісудің символы.
Дастарқан – сенімнің символы.
Ал өркениет – осы символдардың бәрінің институционалдық сипат алған түрі.
Бүгін НАТО сияқты қауіпсіздік алаңдары, Еуропа Кеңесі сияқты құқықтық институттар, Біріккен Ұлттар Ұйымы сияқты жаһандық құрылымдар түрлі салаларда халықаралық тәртіпті нығайтуға тырысуда.
Бірақ қауіпсіздікті тек тежеу күшімен түсіндіруге болмайды.
Қоғамдардың бір-бірін тануы…
Мәдениеттердің бір-бірін түсінуі…
Адамдардың ортақ құндылықтар төңірегінде тоғыса алуы…
Бұлар да қауіпсіздіктің ажырамас бөліктері.
Дәл осы тұста Анадолының қонақжайлылық дәстүрі қазіргі дипломатияның толықтырушы тіліне айнала алады.
Қонақжайлылық – әлсіздік емес.
Ол – өзіне деген сенім.
Есігін аша алатын қоғамдар – өз болмысына сенетін қоғамдар.
Нанын бөлісе алатын қоғамдар – болашағын да бөлісе алатындай қуатты қоғамдар.
Сондықтан Анадолының дастарқан мәдениеті тек фольклор емес.
Ол – стратегиялық мәдени капитал.
Мүмкін, XXI ғасырда елдер тек қорғаныс өнеркәсібін ғана емес…
Тұқым банктерін…
Жергілікті асханаларын…
Гастрономия академияларын…
Мәдени мұра желілерін…
Әрі гастродипломатия институттарын да ұлттық стратегияларының өзегіне орналастыратын болар.
Өйткені болашақ әлемде тек шекарасын қорғайтын мемлекеттер ғана емес…
Адамзаттың ортақ жадына үлес қосатын мемлекеттер де көшбасшы болмақ.
Міне, Анадолының тарихи тәжірибесі осы жерде жаңа мәнге ие болады.
Бұл өлке бізге бір ақиқатты еске салады:
Өркениет – тек күш жинау емес.
Өркениет – сенім жинау.
Ал сенім көбінесе келісімдерге қол қойылатын залдарда емес…
Бір дастарқанның басында, бір нан бөлінетін үнсіз сәттерде бүршік атады.
Мүмкін, XXI ғасырдың нағыз геосаясаты карталарды қайта сызу емес шығар.
Адамзаттың ортақ дастарқанын қайта жаю шығар.
Міне, Анадолы гастроөркениет жолының әлемге ұсынатын пайымы осы.
Бір жол…
Бірақ тек қалаларды бір-бірімен жалғайтын емес…
Ар-ожданды бір-біріне жақындататын жол.
Бір бағыт…
Бірақ тек сауданы өсіретін емес…
Мәдениетті, сенімді және ортақ болашақты өсіретін бағыт.
Әрі, бәлкім, адамзат ұзақ уақыттан кейін мына ақиқатты қайта еске алар:
Қару шекараны қорғай алады.
Экономика игілік тудыра алады.
Технология өмірді жеңілдете алады.
Бірақ өркениетті тірі ұстайтын – бір дастарқан басында бір-біріне сенуді жалғастыра алатын адамдар.
Өйткені әлемнің ең мықты одағы тек ортақ қатерлерге қарсы құрылған одақ емес.
Ең мықты одақ – ортақ нанды, ортақ еңбекті және ортақ болашақты бөлісе алатын адамзаттың одағы.
Ал Анадолы мыңжылдық жадымен бұл одаққа әлі де айтар сөзі бар көне өркениет өлкесі.
Желді қаланың көгінен жазбалар
https://www.5gvirusnews.com/yazarlar/gastro-politika-h1912.html