НЫШАНЫ «ЖІБЕК» БОЛҒАН ЖОЛДЫҢ НЫСАНАСЫ – ИРАК
Қытай мұнайға қатысты ұзақ мерзімді, алдын ала қолма-қол төлем келісімімен Иракты құтқаруда!
Ирак ұзақ мерзімді мұнай жеткізілімдерінің орнына алдын ала ақша төлейтін қытайлық ZhenHua Oil Co. компаниясымен көп миллиард долларлық келісімшартқа қол қоюға дайындалуда.
Бұл келісім – Қытайдың Ангола, Венесуэла және Эквадор сияқты қиындыққа тап болған мұнай өндірушілерге мемлекет бақылауындағы сауда компаниялары мен банктер арқылы берген, қарызы ақшамен емес, мұнай баррельдерімен қайтарылатын қаржыландыруының ең соңғы мысалы. Мұнайға сұраныс пен бағаның төмендеуі Ирак бюджетін қысымға ұшыратты, үкімет жалақы төлеуде қиналып отыр.
Мәселеден хабардар адамдардың айтуынша, мұнай экспортына жауапты ирактық SOMO агенттігі ZhenHua-ны таңдаған. Солардың бірінің сөзінше, Ирак кабинеті келісімді бәрібір бекітуі тиіс. Кабинеттің баспасөз хатшысы Хасан Надхим сейсенбі күні ұсыныстар қаралып жатқанын және бекіту үшін премьер-министрге жіберілетінін айтты.
SOMO өткен айда мұнай саудагерлеріне жіберген хаттың шарттарына сәйкес, жеңімпаз үміткер айына 4 миллион баррель немесе тәулігіне шамамен 130 000 баррель алады. Bloomberg есептеулеріне қарағанда, олар бір жылдық жеткізілім үшін алдын ала төлейді, бұл қазіргі бағамен 2 миллиард доллардан астам қаражат әкеледі. Келісім жалпы бес жылға созылады – бірақ алдын ала төлем тек бір жылға ғана жасалады.
Хабардар адамның айтуынша, келісім мұнай саудасы саласының жетекші тұлғалары арасында үлкен қызығушылық тудырды. Нарық қатысушыларына ұсыныс беруге көбірек уақыт беру үшін тендердің соңғы мерзімі қараша айының соңынан кейінге шегерілді.
ZhenHua Oil қалыпты жұмыс уақытынан кейін Бейжіңдегі бас кеңсесіне пікір сұрап жіберілген электрондық хатқа жауап бермеді.
Биыл барлық ірі өндірушілер коронавирус тудырған мұнай құлдырауынан соққы алды. Алайда шикі мұнай мемлекеттік кірістердің дерлік барлығын құрайтын Ирактың жағдайы көпшілігінен де нашар. Халықаралық валюта қорының болжамдарына сәйкес, оның жалпы ішкі өнімі биыл өндіріс квотасы шектеуіндегі ОПЕК-тің кез келген мүшесімен салыстырғанда 12%-ға қысқарады.
Үкімет соңғы айларда көпшілігі наразылық білдіріп көшеге шыққан мұғалімдер мен мемлекеттік қызметшілерге ақы төлеуде қиналып отыр.
Қосымша шарттар
Энергетикалық ресурстарға бай, бірақ кірісі шектеулі елдер қаражат жинау үшін көбіне алдын ала төлем келісімдеріне сүйенеді, алайда Бағдад осы уақытқа дейін мұндай жолға бармаған еді. Солтүстік Ирактағы жартылай автономиялы Күрдістан өңірлік үкіметі де Чад пен Конго Республикасы секілді бұрын осындай келісімшарттарды пайдаланған.
Алдын ала төлем келісімінде мұнай сатып алушы іс жүзінде елге қарыз берушіге айналады. Баррельдер – несиенің кепілі.
Ирак келісімшартының алдын ала төлем бөлігі жақын тарихтағы ең ірілерінің қатарына кіреді, бірақ Ресейдің мемлекеттік «Роснефть» компаниясының 2013 жылы Vitol Group және Glencore Plc сауда компанияларынан тартқан рекордтық 10 миллиард долларынан аз.
Келісім өзінің көлемінен бөлек, жеңімпазға бір жыл бойы ирактық шикі мұнайды қалаған жеріне жөнелтуге мүмкіндік береді. Әдетте Таяу Шығыс шикі мұнайы саудагерлер мен мұнай өңдеу зауыттарының баррельдерді басқа өңірлерге қайта сатуына тыйым салатын қатаң талаптармен сатылады.
Бұл шарт, сірә, алдын ала төленген ақшаның Ирак үшін іс жүзінде пайызсыз екенін өтейтіндей тиімді деп саналған болса керек. Әдетте ел алған қолма-қол ақшасы үшін пайыз төлейді.
Қытайды жандандырыңыз
ZhenHua мұнай өндірумен және саудасымен айналысады. Қытайдан тыс жерде салыстырмалы түрде аз танымал болғанымен, компания Бейжіңнің энергетика саласындағы «жаһандану» деп аталатын саясатында үлкен рөл атқарды. ZhenHua Біріккен Араб Әмірліктерінде, Қазақстанда және Мьянмада мұнай концессияларына инвестиция салған және Кувейт, Бразилия, Конго Республикасы сияқты елдерден шикі мұнай саудасын жүргізеді.
Компания 2003 жылы Қытай мемлекетінің ең ірі қорғаныс мердігерінің еншілес ұйымы ретінде құрылған. Оның веб-сайтына сәйкес, ZhenHua тәулігіне шамамен 1,3 миллион баррель мұнай мен дайын өнім саудасын жүргізеді.
Басқа ірі қытайлық саудагерлердің қатарында Unipec, Chinaoil және Sinochem бар. Бұрын белгілі бір құпиялық пердесімен көмкерілген бұл мемлекеттік фирмалар Қытайдың мұнай тұтынуы артқан сайын маңызға ие болып келеді. Жақында ол АҚШ-ты басып озып, әлемдегі ең ірі шикі мұнай импорттаушысына айналады.
Қысқаша еске сала кетейік:
Жобаға Түркияны қоса алғанда 65 ел қатысады. Бұл елдер өңірлер бойынша былайша орналасқан:
*Шығыс Азия: Қытай, Моңғолия
*Оңтүстік-Шығыс Азия: Бруней, Камбоджа, Индонезия, Лаос, Малайзия, Мьянма, Филиппин, Сингапур, Тайланд, Шығыс Тимор, Вьетнам
*Орталық Азия: Қазақстан, Қырғызстан, Тәжікстан, Түрікменстан, Өзбекстан,
*Таяу Шығыс және Солтүстік Африка: Бахрейн, Мысыр, Иран, Ирак, Израиль, Иордания, Кувейт, Ливан, Оман, Катар, Сауд Арабиясы, Палестина, Сирия, Біріккен Араб Әмірліктері, Йемен
*Оңтүстік Азия: Ауғанстан, Бангладеш, Бутан, Үндістан, Мальдив, Непал, Пәкістан, Шри-Ланка
*Еуропа: Албания, Армения, Әзірбайжан, Беларусь, Босния және Герцеговина, Хорватия, Чехия, Эстония, Грузия, Венгрия, Латвия, Литва, Македония, Молдова, Черногория, Польша, Ресей, Сербия, Словакия, Словения, Түркия, Украина.
2021 жылы цифрлық дәуір жағдайында Жаңа буынның Жаңа Орта дәліздерінің, темір жолдарының, теңіз жолдарына қатысты жаңа келісімдердің мұхит түбінде көрінетін Block Chain-де жүзеге асатыны туралы әлі көп жазатын боламыз.