TANSEL TERCAN
(Doktora Öğrencisi, L.N. Gumilyov Avrasya Millî Üniversitesi, Kazakistan & Rixos President Astana, Genel Müdür, tansel.tercan@rixos.com)
ÖZET
Nesnelerin İnterneti, sanal gerçeklik, artırılmış gerçeklik, yapay zekâ, sensörler ve robotik gibi yeni nesil teknolojiler (YNT) Endüstri 4.0 devriminin temelini oluşturmaktadır. Turizm endüstrisi, yapısı gereği teknolojik gelişmeleri hızla benimseyen bir endüstridir. Endüstri 4.0 teknolojileri turizm endüstrisinde de hızla yer edinmektedir. Yeni nesil teknolojilerin otellerde kullanım alanı bulmasının nedenlerinden biri, otellerin etkili bir iş yapma biçimi istemesidir. Yeni nesil teknolojiler yalnızca müşteri memnuniyetini artırmakla kalmaz, aynı zamanda enerji maliyetlerinin düşürülmesi ve atığın azaltılması gibi konularda da fayda sağlar. Bu noktada personelin yeni nesil teknolojilere yönelik tutumu ve bu teknolojileri kullanabilme becerisi önem taşımaktadır. Dolayısıyla çalışmanın amacı, otellerde atık yönetiminde yeni nesil teknolojiyi incelemektir. Literatür taraması sonucunda 9 görüşme sorusu hazırlanmıştır. Bu sorularla 5 adet beş yıldızlı otelin yöneticileriyle derinlemesine görüşmeler yapılmış, bu amaç doğrultusunda yöneticilere önerilerde bulunulmuştur.
Anahtar Kelimeler: Yeni Nesil Teknolojiler, Atık Yönetimi, Oteller
1. GİRİŞ
Otel yatırımcıları ve yöneticileri, YNT’lerin finansal ve operasyonel performansı iyileştirdiği algısına sahiptir. Uluslararası zincir oteller, yüksek teknolojili bir imaj yaratmak amacıyla otellerinde en yeni nesil teknolojileri kullanma eğilimindedir (Siguaw et al., 2000). Otel yatırımcıları ve yöneticileri, YNT’lerin operasyonlara harcanan iş gücünü ve zamanı azaltmasını ve hizmet kalitesini yükseltmesini beklemektedir (Tuominen and Ascencao, 2016). Otel misafirleri ise en iyi oda fiyatıyla en iyi otelde konaklamak için YNT’lerden daha hızlı ve daha verimli bilgiye erişim beklemektedir (Xiang and Gretzel, 2010). Misafirlerin konaklama deneyimleri, odadaki en yeni teknolojilerle zenginleştirilebilir (Seric and Gil-Saura, 2012). Bu nedenle turizm firmaları yeni nesil teknolojilere hızla uyum sağlama eğilimindedir. Otellerde kullanılan bina yönetim teknolojileri, satış noktası teknolojileri, tanıtım ve pazarlama teknolojileri, tedarik teknolojileri, oda içi bilgi teknolojileri ve enerji yönetim teknolojileri gibi yeni nesil teknolojiler, otellerin operasyonel ihtiyaçlarını karşılamak için uygulanmaktadır. Bu bağlamda akıllı sistemler, turizm paydaşlarını birbirine bağlayarak etkili ve verimli bir ekosistem oluşturmaktadır (Boes et al., 2016).
Oteller, atık yönetimi bağlamında büyük veri ve Nesnelerin İnterneti teknolojilerinden yararlanabilir. Örneğin büyük veri ile misafirlerin demografik özellikleri ve büfe atığı miktarı arasında yapay zekâ ile kurulacak bir sistem, gıda atığı oranını düşürme potansiyeline sahiptir. Mutfak bölümünde toplanan büyük veri ve algoritmalar yardımıyla, atığın azaltılmasını sağlamak üzere yapay zekâ tarafından otomatik menüler oluşturulabilir. Böylece yiyeceklerin hazırlanması ve pişirilmesi sırasında da atık azaltılabilir. Sensörler mutfakta, gıda depolama alanlarında ve büfe alanlarında nemi ve sıcaklığı ölçebilir ve gerektiğinde sistemler Nesnelerin İnterneti ile devreye sokulabilir.
Misafirlerin mobil cihazları üzerinden uzaktan giriş (check-in) yapmasına imkân tanıyan otel sahipleri, personel ihtiyaçlarını daha iyi öngörebilir/yönetebilir ve iş gücü maliyetlerinden önemli ölçüde tasarruf edebilir. Günümüzde giderek daha fazla otel, misafirlerine akıllı telefon uygulaması üzerinden odaya giriş imkânı sunmaktadır. Bu, çevreye zararlı plastik anahtar kartların basım maliyetinden tasarruf sağlamakta ve kaybolmaya ve manyetikliğini yitirmeye yatkın anahtar kart stokunu yönetme zahmetini ortadan kaldırmaktadır. Akıllı doluluk sensörleri de otellerin, misafirlerin odalarında bulunduğu en uygun zamanlarda akıllı telefonlara menü bildirimleri göndermesine yardımcı olacaktır. Bu bildirimler, geçmiş siparişlere dayanan kişiselleştirilmiş öneriler bile içerebilir. Böylece gıda atığı önlenebilir (Attala, 2019). Bu çalışmanın amacı, otellerde atık yönetiminde yeni nesil teknolojiyi derinlemesine görüşmelerle incelemektir.
2. KURAMSAL ÇERÇEVE
‘Akıllı’ terimi literatüre Endüstri 4.0 ile girmiştir. Akıllılık; gerçek zamanlı ve gerçek dünyaya ait verilerin kullanımı, veri entegrasyonu, veri paylaşımı ve daha iyi operasyonel kararlar almak için karmaşık analitik modelleme, optimizasyon ve görselleştirmenin kullanımı olarak kavramsallaştırılmıştır (Harrison et al., 2010). Akıllı turizm sistemindeki teknolojiler, ziyaretçilere ve hizmet sağlayıcılara doğru bilgi, daha iyi karar desteği, daha fazla hareketlilik ve nihayetinde daha kaliteli turizm deneyimleri sunan bilgi sistemlerinin bileşenleridir (Sigala and Chalkiti, 2014). İnternet teknolojisi ve yeni nesil teknolojiler, akıllı turizm endüstrisinin gelişmesine yardımcı olmuştur (Kim and Kim, 2017). Son dönemde büyük verinin ve artırılmış gerçeklik teknolojisinin akıllı turizmde kullanılması için büyük çaba harcanmaktadır. Büyük veri analizi; ziyaretçilerin karar verme sürecini desteklemek, turizm marka stratejileri geliştirmek ve ziyaretçi katılımını desteklemek için kullanılmaktadır (Del Vecchio et al., 2018).
Oteller Endüstri 4.0 ile birlikte mobil uygulamalara sahip olmaya başlamıştır. Otellerin mobil uygulama edinmedeki ilk amacı, misafirlere akıllı telefonları üzerinden bilgi alma / rezervasyon yapma imkânı sunmaktır. Mobil uygulamaların kullanılma olasılığını etkileyen etkenlerden biri, uygulamanın içeriği ve sunduğu bilgidir (Rivera et al., 2016). Bu nedenle oteller, mobil uygulamalar aracılığıyla misafirlerin ihtiyaçlarını en üst düzeyde karşılamalıdır. Mobil uygulamalar ayrıca oteller için büyük veri oluşturulmasına da imkân verir. Im ve Hancer (2014), turizm endüstrisinde mobil uygulamaların indirilmesinin başlıca nedenlerinin otel hakkında bilgi edinmek ve akıllı telefon üzerinden işlem yapmak olduğunu belirtmektedir. Yeni nesil teknolojilerden biri olan Karekodlar (QR), turizm endüstrisine pek çok teknik çözüm sunmuştur. Karekodlar, otel endüstrisinde geleneksel sadakat kartlarının dijitalleştirilmesinde kullanım alanı bulmuştur (Höpken et al., 2012).
Başarılı bir akıllı ağ için sensör ve beacon teknolojileri gereklidir. Dâhilî sensörler, otel uygulamalarının otel dışındaki ve içindeki operasyonel faaliyetlerinin izlenmesine yardımcı olur (Yick et al., 2008). Beacon’lar misafirlerin otel içindeki konumunu bulabilir ve kişiselleştirilmiş mesajlar gönderebilir (Toedt, 2016). Nesnelerin İnterneti (IoT), geleneksel fiziksel nesnelerin İnternet üzerinden makineden makineye bağlanmasını sağlar ve kullanıcıların uzaktan kumandalarla iletişim kurmasına imkân verir (Holler et al., 2014). Her fiziksel nesne Nesnelerin İnterneti teknolojisi aracılığıyla diğerleriyle otomatik olarak iletişim kurabildiği için insan gücüne duyulan ihtiyaç en aza iner (Alsaadi and Tubaishat, 2015). Otel odalarında oda sıcaklığı, TV kanalları ve havalandırma gibi sistemler, eski misafir verileri (büyük veri) kullanılarak misafir odaya gelmeden önce ayarlanabilir.
Kim ve Kızıldağ (2011), kat hizmetleri, restoranlar ve oda servisi gibi bölümlerde çalışan eğitimi vermek için mobil cihazların kullanılma potansiyelini araştırmıştır. Mobil öğrenmenin personel eğitiminin etkililiğini artırabileceğini saptamışlardır. Kim ve diğerleri (2014), çalışanlar arası iş birliğini ve verimliliği geliştirmek için mobil teknolojilerin kullanılma potansiyelini incelemiştir. Sonuç olarak, otellerde verimliliği ve maliyet kontrolünü artırmak üzere mobil teknolojileri benimsemeye en uygun bölümün teknik bölüm olduğu sonucuna varmışlardır. Jeong ve diğerleri (2016), otel çalışanlarının iş yerinde mobil teknolojilerin kullanımına ilişkin algılarını belirleyerek bu öneriyi kısmen doğrulamıştır. Çalışanların, mobil teknolojilerin kullanımının kendi faaliyetlerini ve iş performanslarını artırdığına inandıklarını, ardından iş tatminlerinin ve örgüte bağlılıklarının arttığını düşündüklerini bulmuşlardır (Jeong et al., 2016).
3. YÖNTEM
Ne kadar, ne sıklıkta ve nasıl gibi sorular, doğa bilimleri için kaleme alınan nicel çalışmalarda ölçüm olarak yaygın biçimde kullanılır (Yazıcıoğlu and Erdoğan, 2014). Sosyal bilimlerde nicel araştırma yöntemleri ağırlıklı olarak pozitivist araştırmalarda kullanılmaktadır.
Nitel araştırma ise varsayımlara, daha geniş bir bakış açısına, kurama ve toplumsal ya da bireysel sorunlara odaklanan konulara dayanır (Creswell, 2007). Nicel yöntemlerden farklı olarak nitel araştırma değişik yöntemlerden yararlanır ve araştırmacıya, incelenen olgunun derinlemesine bir analizini sunar (Marvasti, 2004). Bu çalışmanın amacı çerçevesinde nitel araştırmayı elimizdeki en uygun araç olarak değerlendirdik; çünkü nitel araştırma, olguları doğal ortamlarında ve insanların bu olgulara yüklediği anlamla birlikte incelememize imkân vermektedir.
Araştırma şu yöntemlerle gerçekleştirilmiştir: 1) otellere ilişkin masa başı araştırması; 2) Kazakistan’da faaliyet gösteren, sınıflandırılmış 5 yıldızlı otellerin kartografik envanteri; 3) otel yöneticileriyle yapılandırılmış bireysel derinlemesine görüşmeler (Lesniewska- Napierala and Napierala, 2017). Nitel araştırmalardaki yaygın kullanımı göz önüne alınarak çalışmanın amacı doğrultusunda derinlemesine görüşmelerden yararlanılmıştır (Denzin, 2001). Görüşmeler önemlidir, çünkü araştırmacıların insanların duygularını, düşüncelerini ve dünya görüşlerini gözlemlemesine imkân verir (Merriam and Tisdell, 2015). Derinlemesine görüşmeler, çalışmaların hedefine ulaşmak için temel bir nitel yöntem olarak kullanılmıştır (Minichiello et al., 2004). Derinlemesine görüşmeler senaryoya göre yürütülmüştür. Araştırma soruları ve tekil sorular Tablo 1’de verilmiştir.
| Araştırma Soruları | Tekil Sorular |
|---|---|
| Otel işletmelerinin kullandığı YNT’lerin kapsamı nedir? | Otel işletmesinde atık yönetimi ve geri dönüşüm için, özellikle odalar bölümünde, yiyecek ve içecek bölümünde, genel ofis ve arka ofiste ve oda içinde ne tür yeni nesil teknolojiler (YNT) kullanılmaktadır? |
| Otel çalışanlarının YNT algısı nasıldır? | Otel çalışanlarının YNT kullanımına ilişkin beklentileri nelerdir? Otel çalışanlarının YNT kullanma istekliliği ne düzeydedir? Otel çalışanlarının YNT kullanmaya yönelik yetenek, beceri ve yetkinlikleri nelerdir? |
| Otel işletmelerinde insan kaynakları yönetimi ile YNT’lerin benimsenmesi arasındaki ilişkiler nelerdir? | Otel yöneticisinin çalışanları YNT’lerle tanıştırmak ve YNT kullanmaya istekli kılmak için kullandığı araçlar nelerdir? Çalışanlarınızı YNT kullanmaya nasıl motive ediyorsunuz? Çalışanlarınız YNT kullanmaya yönelik beceri ve yetkinliklerini nasıl geliştiriyor? |
| YNT’lerin otelin rekabet gücü üzerindeki etkisi nedir? | Atık yönetimi ve geri dönüşüm açısından otel işletmesinin YNT kullanmasının avantajları, dezavantajları, zorlukları ve kazanımları nelerdir? YNT kullanımı otelin maliyetlerini, örneğin çalışan sayısının azaltılması, enerji tasarrufu vb. yoluyla düşürmesine imkân veriyor mu? Atık yönetimi açısından YNT’ler sayesinde ortaya çıkan yeni iş fırsatlarını görüyor musunuz? Görüyorsanız, atık yönetimi açısından YNT’ler ne tür fırsatlara imkân tanımaktadır? |
Seçilen 9 yöneticiyle (M1’den M9’a) görüşülmüştür. Ampirik araştırma (masa başı çalışmaları, kartografik envanter ve görüşme) Mart 2020’de gerçekleştirilmiştir. Ardından görüşmeler yazıya dökülmüştür.
4. BULGULAR VE TARTIŞMA
Otel işletmelerinin kullandığı YNT’lerin kapsamı şöyledir;
- Elektronik plastik şişe toplayıcıları,
- Çevrim içi menünün yüklendiği mobil cihazlar. Sandalyelerin üzerindeki malzeme değiştirilmiş, sandalyelere yeni döşeme yapılmıştır,
- İnteraktif TV – kâğıt reklamların çoğunun yerine ve çevrim içi menü, hizmet talepleri (taksi, oda temizliği vb.) için kullanılması,
- Trello uygulaması – kâğıt defter yerine kullanılması, tüm bilgiler tek yerde, kâğıt israfı yok, zaman tasarrufu,
- Otelin tamamında dijital çerçeveler, televizyonlar – kâğıt broşürler yerine,
- Resepsiyonda iPad – haritalar, otel bilgileri, spa ve ürün fiyatları vb. – kâğıt broşürler yerine,
- Satış noktalarında iPad’ler – alışılmış kâğıt menü yerine,
- Aydınlatma sisteminde hareket sensörü,
- Çevrim içi giriş – çıkış (c/in – c/out),
- Elektronik anahtar
- Varıştan önce çevrim içi sipariş,
- Kâğıt pipet kullanımı.
İki otel yöneticisi, otellerinde çok fazla YNT kullanılmadığını belirtmiştir. Bu yöneticiler durumu şu ifadelerle açıklamıştır; “bugün tesisimde bu tür yeni bir teknoloji kullanılmıyor. Ülkenin kendisi bu konuda yeterince zorlamıyor, ana şirket de tercih edilen bir çözümü devreye alamıyor ya da belirli bir tavsiyede bulunamıyor” (M2) ve “otelin deneyimine dayanarak atık yönetimi ve geri dönüşüm sistemimizi paylaşabilirim. Atık yönetimi ve geri dönüşüm sistemimizde hiçbir yeni nesil teknoloji yer almamasına rağmen bunu paylaşmaya değer buluyorum” (M3).
Otel çalışanlarının YNT kullanımına ilişkin ilk ve en önemli beklentisi, hizmette teslim süresinin optimize edilmesidir. Çalışanların diğer beklentileri güvenli bir ortam yaratılması ve iş sürecinin sadeleştirilmesidir. Otel işletmelerinin YNT kullanımından beklentisi ise; tekrar gelen misafirlerin ihtiyaç ve isteklerini saptamak ve ürün ve hizmet sunumunda beklentilerini aşmak, elektrik, ısıtma, klima ve su gibi enerji kaynaklarını misafirlerin konforuna zarar vermeden optimize etmek, ürünlerin (sebze, mevsim meyveleri, balık ve et) satın alınmasını, bunların fazla tedarik edilmesini ve son kullanma tarihlerine kadar depolarda tutulmasını rasyonelleştirmek, olumsuz çevresel etkiyi azaltmak, operasyonlara yardımcı olmak, kâğıt atığını azaltmak, daha hızlı iletişim ve zaman tasarrufudur.
Ne yazık ki çoğu durumda insanın özü, yeni değişikliklere her zaman açık olmaması ve yenilikleri kabul etmek istememesidir; ancak çalışana değer adım adım doğru biçimde aktarılır, nasıl işlediği ve sonunda neye sahip olacağımız gösterilirse, çalışanın bunları kabul etmeye hazır olacağına dair öngörüler son derece olumludur. Z kuşağı çalışanlar, otelde yeni nesil teknolojileri kullanma istekliliği konusunda bir tür direnç göstermektedir. Çalışanlar, insanların özel hayatında hızla artan dijitalleşme nedeniyle YNT kullanmaya hazırdır. Yeni kuşaklar yeni teknolojilerin farkındadır ve onları iş hayatı da dâhil tüm hayatlarında kullanmaya isteklidir.
Otel çalışanlarının YNT kullanmaya yönelik yetenek, beceri ve yetkinlikleri ürüne, çalışanın yaşına ve sosyal statüsüne bağlıdır. Genç kuşağın (30 yaş öncesi) çoğu, YNT kullanmak için yeterli yetenek, beceri ve yetkinliğe sahiptir (ürünün ne olduğu fark etmez). 30-55 yaş arasındakiler kullanmak için yeterli yetenek, beceri ve yetkinliğe sahip olmayabilir, ancak kısa sürede öğrenmek için yeterli imkâna (potansiyel, kapasite) sahiptir. 55 yaşından sonra basit şeylerde (WhatsApp, e-posta, belki akıllı TV vb.) ustalaşılabilir, ama onlar için gerçekten yeni olan bir şey – zor olacaktır, fakat mümkündür. Yöneticilerden biri şunu belirtmiştir: “ekip üyelerimizin %40’ı Z kuşağı; onlar toplumumuzun teknoloji odaklı ve kolay öğrenen üyeleri. Diğer %60’ın ise yeni nesil teknolojileri kullanmak için gerekli beceri ve yetkinlikleri edinmek üzere eğitilmesi gerekiyor” (M2).
Otel yöneticisinin çalışanları YNT’lerle tanıştırmak ve YNT kullanmaya istekli kılmak için kullandığı araçlar şunlardır: otelin atık yönetimine ve YNT kullanımına ilişkin sunumlar, eğitim programları, YNT kullanımına yönelik motivasyon programları, maliyet ve enerji tasarrufu için teşvik programı, başka ülkelerden örneklerin temel alınması, dünyadan YNT örneklerinin sunulması, iş ortaklarının ürünlerini tanıtmaya davet edilmesi, YNT’li ve YNT’siz sonucun gösterilmesi, pilot proje. Yöneticilerden biri şunu belirtmiştir: “otelimizde iç raporlar için tonlarca kâğıt kullanıyor ve israf ediyoruz. 2020’yi dijitalleşme yılı ilan ettim; yani günlük raporlarımız, düzeltme ve düzenlemelerimiz için A4 kâğıt kullanmayı bırakıyoruz, bunun yerine iç programımızı kullanıyor ve tüm düzeltme ve düzenlemeleri elektronik olarak gönderiyoruz; ilgili bölüm müdürleri onay için dijital imzalarını atıyor, muhasebe bölümü de bunları yalnızca sorumlu kişilerin sınırlı erişimine açık elektronik dosya ve klasörlerde arşivliyor” (M2).
Firmalar çalışanlarını YNT kullanmaya şu tür araçlarla motive etmektedir: bilgi panoları ve kurumsal esenliğin paylaşılması, topluma hizmet programları, personel yemekhanesinde çöp ayrıştırmanın fiilen uygulanması, ofislere levhalar konulması, geri dönüştürülebilir kâğıt poşet kullanılması, plastik pipet kullanılmaması, plastik şişe kullanılmamasının teşvik edilmesi, YNT’lerin olumlu etkisinin ve avantajlarının eğitimlerle gösterilmesi, üstün sonuçlar için teşvik programları ve yeni beceriler edinenlerin ödüllendirilmesi. Yöneticilerden biri şunu belirtmiştir: “her yeni teknoloji herkes için bir öğrenme deneyimi ve gelişim fırsatıdır. Hızlı tempolu bir ortamda yeni beceriler öğrenmek, insanların sorumluluğunu, dolayısıyla gelirini ve statüsünü artırabilir” (M7).
Atık yönetimi ve geri dönüşüm açısından otel işletmesinin YNT kullanmasının avantajları, kazanımları, dezavantajları ve zorlukları Tablo 2’de gösterilmiştir.
| Avantajlar ve Kazanımlar | Dezavantajlar ve Zorluklar |
|---|---|
| İş gücü maliyetinin en aza indirilmesi Gelecekteki ilerlemelere yardımcı olacak, zamanında ve izlenebilir veri toplama Farklı sektörlerin yeni ürünler geliştirmesine yardımcı olma Marka için pazarlama desteği Tüm kâğıt belgelerin azaltılması Çevrim içi modele geçiş Misafirlerin katılımının teşvik edilmesi Zaman, maliyet ve enerji tasarrufu Çalışan sayısının azalması Kâğıt/plastik/ürün atığının azalması Misafir sadakatinin artması |
İş kaybı riski bulunduğu için çalışanların direnci Eski tesisler uyum sağlamakta güçlük çekebilir Mal sahipleri yatırım güçlükleri nedeniyle kısa vadede direnç gösterebilir Pazar bu aşamaya geçmeye hazır değil Şehrin genelinde gelişmiş bir geri dönüşüm altyapısı yok Bilgi eksikliği Her zaman maliyet etkin değil YNT’lerin yüksek maliyeti Daha fazla bürokrasi gerekiyor Sistem, yerine oturana kadar sıkı kontrol gerektiriyor |
YNT kullanımı, otelin enerji tasarrufu ve aynı zamanda maliyet tasarrufu yoluyla maliyetlerini düşürmesine imkân verir. Hem çalışan olarak hem de bütün olarak enerji tasarrufu açısından. Kâğıt kullanımının azaltılması. Doldurulacak evrakın bulunmaması, bilgilerin çevrim içi gönderilmesi, bir çalışanın doldurma işine harcadığı zamanı önemli ölçüde azaltacaktır. Örneğin iPad, e-posta, WhatsApp kullanımı kâğıt atığını azaltabilir ve maliyet tasarrufu sağlayabilir. Akıllı telefondaki elektronik anahtarlar veya banyoda (küçük şişe yerine) yeniden kullanılabilir plastik şişe, plastik atığını azaltabilir. Hizmetin mümkün olan yerlerde (misafirle teması yitirmeden) otomatikleştirilmesi çalışan sayısını azaltabilir. Odadaki akıllı sistemler ve hareket sensörleri enerji tasarrufu sağlayabilir ve maliyeti düşürebilir. Oteller, YNT’lerin doğru kullanımının her zaman her şeyin maliyetini düşürmekle ilgili olduğuna inanmaktadır. Bir yönetici uygulamalarını şöyle örneklemiştir: “yeni nesil teknolojiler maliyetleri mutlaka düşürüyor; küçük bir örnek: tüm genel tuvaletlerimize sensörlü musluklar taktık ve bunlar su israfını muazzam ölçüde azalttı. Personel soyunma odalarında kâğıt havluları kaldırıp el kurutma makineleri taktık. Bir başka örnek: 4 yıl içinde otelimizdeki tüm lambaları LED lambalarla değiştirdik ve bu, elektrik giderimizi tüketim hacminde %15, maliyet tasarrufunda %20 azalttı. Yeni nesil teknoloji uygulamasının sonucu olarak çalışan sayısının azalması ihtimaline gelince, bunu henüz bizzat yaşamadım; dolayısıyla bana göre çalışan sayısı azalmıyor, teknoloji yalnızca işi iyi organize ediyor, hizmeti ve güvenliği iyileştiriyor” (M2).
Yöneticiler, atık yönetimi açısından YNT’ler sayesinde ortaya çıkan yeni iş fırsatlarını reddetmemektedir. Atığın belirli bir bölümü yakılmakta, bu da elektrik sağlamakta, atmosfere daha az emisyon salınmakta; çalışanların çöpü işlevine göre ayırmaktan kurtulduğu özel bir çöp bacası yapılması, buna ek olarak taşıma için araç kullanmaya gerek kalmaması, işçiye gerek olmaması, benzin tasarrufu ve böylece havaya salınan emisyonların azalması söz konusudur. Atığın geri dönüştürülmesi, maliyetleri düşürmek ve ek gelir yaratmak için büyük bir fırsattır. Kâğıdın, camın, kullanılmış yağın satılması hem daha fazla para kazandırabilir hem de gezegeni ve kaynakları koruyabilir. Ayrıca bu, gelecekte tüm şirketler için bir rekabet avantajı hâline gelecek ve ek gelir yaratacaktır.
5. SONUÇ
Turizm endüstrisi, yapısı gereği teknolojik gelişmeleri hızla benimseyen bir endüstridir. Endüstri 4.0 teknolojileri turizm endüstrisinde de hızla yer edinmektedir. Yeni nesil teknolojiler yalnızca müşteri memnuniyetini artırmakla kalmaz, aynı zamanda enerji maliyetlerinin düşürülmesi ve atığın azaltılması gibi konularda da fayda sağlar. Çalışmanın amacı, otellerde atık yönetiminde yeni nesil teknolojiyi incelemekti. 5 adet beş yıldızlı otelin yöneticileriyle derinlemesine görüşmeler yapılmıştır.
Otel işletmelerinin kullandığı YNT’lerin kapsamı şöyledir: çevrim içi menünün yüklendiği mobil cihazlar, interaktif TV – kâğıt reklamların çoğunun yerine ve çevrim içi menü, hizmet talepleri (taksi, oda temizliği vb.) için kullanılması, resepsiyonda iPad – haritalar, otel bilgileri, spa ve ürün fiyatları vb. – kâğıt broşürler yerine ve aydınlatma sisteminde hareket sensörü. İki otel yöneticisi, kaynak yetersizliği nedeniyle otellerinde çok fazla YNT kullanılmadığını belirtmiştir.
Otel çalışanlarının YNT kullanımına ilişkin ilk ve en önemli beklentisi, hizmette teslim süresinin optimize edilmesidir. Otel işletmelerinin YNT kullanımından beklentisi ise elektrik, ısıtma, klima ve su gibi enerji kaynaklarını misafirlerin konforuna zarar vermeden optimize etmek, ürün satın alımını rasyonelleştirmek, kâğıt atığını azaltmak, daha hızlı iletişim ve zaman tasarrufudur. Z kuşağı çalışanlar, otelde yeni nesil teknolojileri kullanma istekliliği konusunda bir tür direnç göstermektedir. Çalışanlar, insanların özel hayatında hızla artan dijitalleşme nedeniyle YNT kullanmaya hazırdır. Otel çalışanlarının YNT kullanmaya yönelik yetenek, beceri ve yetkinlikleri ürüne, çalışanın yaşına ve sosyal statüsüne bağlıdır.
YNT kullanımı, otelin enerji tasarrufu ve aynı zamanda maliyet tasarrufu yoluyla maliyetlerini düşürmesine imkân verir. Hem çalışan olarak hem de bütün olarak enerji tasarrufu açısından. Akıllı telefondaki elektronik anahtarlar veya banyoda (küçük şişe yerine) yeniden kullanılabilir plastik şişe, plastik atığını azaltabilir. Hizmetin mümkün olan yerlerde (misafirle teması yitirmeden) otomatikleştirilmesi çalışan sayısını azaltabilir. Yöneticiler, atık yönetimi açısından YNT’ler sayesinde ortaya çıkan yeni iş fırsatlarını reddetmemektedir. Bu bağlamda aşağıdaki önerilerde bulunulmuştur;
- Otellerde çalışanlara YNT’ler konusunda eğitim verilmelidir,
- Müşteriler oteldeki YNT’ler hakkında bilgilendirilmelidir,
- YNT kullanımı otele uzun vadede fayda sağlayacağından, YNT’ler için gerekli bütçe ayrılmalıdır,
- Atık yönetiminde uyumlu YNT teknolojileri (elektrik kullanımının azaltılması gibi) otellere entegre edilmelidir,
- Gıda atığını önlemek için YNT’lerle büyük veri toplanmalıdır,
- Menü planlama ve satın alma süreçleri büyük veri ve yapay zekâ analiziyle yürütülmelidir,
- Kâğıt kullanımını azaltmak için otellerde YNT’lerle dijitalleşmeye başlanmalıdır.
KAYNAKÇA
Alsaadi, E. and Tubaishat, A. (2015). Internet of things: features, challenges, and vulnerabilities. International Journal of Advanced Computer Science and Information Technology, 4(1), 1-13.
Attala, J. (2019). 10 ways smart technology is reshaping the hotel industry.
Boes, K., Buhalis, D., Inversini, A., Morrison, A. and Gretzel, U. (2016). Smart tourist destinations: Ecosystems for tourism destination competitiveness. International Journal of Tourism Cities, 2(2), 108-124.
Creswell, J. W. (2007). Qualitative Inquiry & Research Design: Choosing Among Five Approaches (2nd Edition). Sage Publication, Thousand Oaks, CA.
Del Vecchio, P., Mele, G., Ndou, V. and Secundo, G. (2018). Creating Value from Social Big Data: Implications for Smart Tourism Destinations. Information Processing Management, 54, 847-860.
Denzin, N. K. (2001). The Reflexive Interview and a Peformative Social Science. Qualitative Research, 1(1), 23-46.
Harrison, C., Eckman, B., Hamilton, R., Hartswick, P., Kalagnanam, J., Paraszczak, J. and Williams, P. (2010). Foundations for Smarter Cities. IBM Journal of Research and Development, 54(4), 1-16.
Holler, J., Tsiatsis, V.,Mulligan, C., Karnouskos, S. and Boyle, D. (2014), From Machine-to- Machine to the Internet of Things: Introduction to a New Age of Intelligence. Academic Press.
Höpken, W., Deubele, P., Ho ̈ ll, G., Kuppe, J., Schorpp, D., Licones, R.O.Z. and Fuchs, M. (2012), “Digitalizing loyalty cards in tourism”, in Fuchs, M., Ricci, F. and Cantoni, L. (Eds), Information and Communication Technologies in Tourism 2012, Springer, Vienna, pp. 272-283.
Im, J.Y. and Hancer, M. (2014). Shaping travelers’ attitude toward travel mobile applications. Journal of Hospitality and Tourism Technology, 5(2), 177-193.
Jeong, M., Lee, M. and Nagesvaran, B. (2016). Employees’ use of mobile devices and their perceived outcomes in the workplace: A case of luxury hotel. International Journal of Hospitality Management, 57, 40-51.
Kim, D. and Kim, S. (2017). The Role of Mobile Technology in Tourism: Patents, Articles, News, and Mobile Tour App Reviews. Sustainability, 9(11), 2082.
Kim, J. and Kızıldağ, M. (2011). M-learning: Next generation hotel training system. Journal of Hospitality and Tourism Technology, 2(1), 6-33.
Kim, J., Connolly, D.J. and Blum, S. (2014). Mobile technology: an exploratory study of hotel managers. International Journal of Hospitality & Tourism Administration, 15(4), 417- 446.
Lesniewska-Napierala, K. and Napierala, T. (2017). The function of hotels in revitalizing rural areas: case studies in Pomerania Province. Turyzm/Tourism, 27(2), 63-72.
Marvasti, A. B. (2004). Qualitative Research in Sociology: An Introduction. Sage Publications, United Kingdom
Merriam, S. B. and Tisdell, E. J. (2015). Qualitative research: A guide to design and implementation (4th ed). Jossey-Bass, San Francisco, CA
Minichiello, V., Madison, J., Hays, T. and Parmenter, G. (2004). Doing qualitative in-depth interviews. In Research methods for nursing and health science. Eds. V. Minichiello, G. Sullivan, K. Greenwood, & R. Axford. Pearson Education Australia, New South Wales, 411-446.
Rivera, M., Croes, R. and Zhong, Y. (2016). Developing mobile services: a look at first-time and repeat visitors in a small Island destination. International Journal of Contemporary Hospitality Management, 28(12), 2721-2747.
Seric, M. and Gil-Saura, I. (2012). ICT, IMC, and Brand equity in high-quality hotels of Dalmatia: an analysis from guest perceptions. Journal of Hospitality Marketing & Management, 21(8), 821-851.
Sigala, M. and Chalkiti, K. (2014). Investigating the Exploitation of Web 2.0 for Knowledge Management in the Greek Tourism Industry: An Utilisation–Importance Analysis. Computers in Human Behavior, 30, 800-812.
Siguaw, J.A., Enz, C.A. and Namasivayam, K. (2000). Adoption of information technology in U.S. Hotels: strategically driven objectives. Journal of Travel Research, 39(2), 192-201.
Toedt, M. (2016). Beacons – top or flop for the hospitality industry?, available at 3 October 2019.
Tuominen, P.P. and Ascencao, M.P. (2016). The hotel of tomorrow a service design approach. Journal of Vacation Marketing, 22(3), 279-292.
Xiang, Z. and Gretzel, U. (2010). Role of social media in online travel information search. Tourism Management, 31(2), 179-188.
Yazıcıoğlu, Y. and Erdoğan, S. (2014). Spss Applied Scientific Research Methods, Detay Publishing, Ankara
Yick, J., Mukherjee, B. and Ghosal, D. (2008). Wireless sensor network survey. Computer Networks
İngilizce aslından çevrilmiştir.