Ресей Президенті Путиннің аға әрі өкілеттігі айтарлықтай жоғары деп айтылатын кеңесшісі, профессор, доктор Александр Дугиннің 2022 жылғы 28 ақпанда “Соғыс уақытының жазбалары” деген тақырыппен жариялаған мақаласы Қара теңіздің “сұр мүйізтұмсықты” күндері (әлі бұлыңғыр) туралы айтылып жүрген пікірлерге айқындық енгізе алатын сияқты.
Профессор, доктор Александр Дугиннің Кремльдің жоғары лауазымды кеңесшісі екені туралы пікірлер сияқты, олай емес екені туралы да едәуір батыл сөздерді іздеу жүйелерінен кездестіруге болады. Александр Дугин – ресейлік сыртқы саясат жөніндегі кеңесші және неоеуразияшылдық ағымының бүгінгі таңдағы көрнекті өкілдерінің бірі. Ол өзін ең алдымен философ ретінде таныстырады. Ықпал етудің ең жақсы жолы ретінде идеяларды атайтынын және үкіметпен де осы идеялар арқылы байланыс орнатып отырғанын әр сәтте еске салады. Ресей геосаяси мектебі мен Еуразия қозғалысының негізін қалаған Дугин қазіргі орыс консервативтік ойының славянофилдер бағытындағы ең маңызды өкілдерінің бірі саналады. Дугин әлеуметтану, саясаттану және философия салаларында докторлық дәреже алған. 2008–2014 жылдар аралығында алты жыл бойы Мәскеу мемлекеттік университеті Әлеуметтану факультетінің Халықаралық қатынастар әлеуметтануы кафедрасын басқарған. Оның “Геосаясат негіздері”, “Төртінші саяси теория”, “Көпполюсті әлем теориясы”, “Ноомахия” (24 том), “Этноәлеуметтану” сияқты кітаптарын қамтитын алпыстан астам кітабы бар. Қазіргі Ресейде (саяси көшбасшыларды қоса алғанда) Дугин идеяларының ықпалын оны қолдаушылар ғана емес, идеялық және саяси қарсыластары да мойындайды. Дугиннің идеялары кейде даулы немесе қоғамға сыйыспайтын деп қабылданғанымен, бұл ойлардың шабыттандыратын әрі бірегей екендігі жөнінде барлығы осы ортақ пікірге тоқайласады.
Шығыс славяндар одағына
Президент Путин Украинадағы әскери операцияның мақсаттарын түйіндеп берді: демилитаризация және денацификация. Бұл – өте ерекше бағдарлама. Күшпен (ал тікелей мәжбүрлеуден басқа барлық әдістер сарқылып, ешқандай нәтиже бермеді) қарусыздандыруды жүзеге асыру үшін бүкіл аумақты толық әскери-стратегиялық бақылау қажет. Денацификация үшін – бүкіл елді толық саяси және әкімшілік бақылау. Бұл тілек не өтініш емес. Бұл – бұйрық. Ал оның орындалуын қамтамасыз ету үшін тікелей әрі айқын иерархия түріне ие болу қажет.
Әрине, ұрыс қимылдары жалғасып жатқанда белгіленген мақсаттарды жүзеге асыру туралы айтуға әлі ерте, бірақ бұл туралы мүлдем ойламау жауапсыздық болар еді. Бұл операцияның құны өте үлкен. Адамдар қаза табуда және толық әрі басым (қайтымсыз!) жеңіске жеткенге дейін, өкінішке қарай, бұдан да көп адам қаза таба береді. Міне, ең маңызды нәрсе, бәлкім, осы жерден басталады. Жеңісті қолдан шығармау үшін нақты іс-қимыл жоспары болуы керек.
Украинада Ресейге тәуелді күшті билікке әкелумен шектелу қисынсыз болатыны анық. Оның үстіне мен мұны жай ғана “сатқындық” деп атар едім.
Путин біз қазір Украинаны Ресейге қарсы хунтадан құтқарып жатырмыз деп орынды айтады. Алайда басқа Украина болуы мүмкін емес. Жоба ретінде де, шындық ретінде де Украина тек және тек Ресейге қарсы болды және солай бола алады. Әйтпесе, оған тәуелсіз мемлекеттілік не үшін керек?
Сондықтан Украинаны жеңу мен Украинаны құтқару – логикалық және геосаяси қайшылық. Әрине, әскери әлеуетті бірнеше мәрте әлсіретуге және ұлтшылдар мен жазалаушылар арасындағы қылмыскерлерді жазалауды талап етуге болады. Бірақ біраз уақыттан кейін, Украинаны Мәскеуді жақтайтын күштердің бақылауында болса да, өз бетіне қалдырсаңыз, бәрі қайтадан бұрынғы қалпына оралады. Украинаның саяси үдерістерінде өз логикасы бар. Мәселе элиталарда емес, мемлекеттің өзінде. Ол Галиция-Волынь княздігі заманынан бері сол бір үлгіні қайта жаңғыртып келеді. Украина тек олигархия бола алады. Бұл оның Анти-Империя болуға кесілгенін білдіреді (К. Малофеевтің “Империя” кітабында тамаша түсіндірілген логикаға сәйкес).
Алайда қазір өрістетіліп жатқан әскери операциялар тек бір рет қана жүзеге асуы мүмкін. Сондықтан Мәскеудің Украина мәселесін шешуге арналған жалғыз әрі соңғы деп белгіленген әрекеті бар. Яғни біз ешқандай Янукович 2.0-ге жол бере алмаймыз.
Шешім Ресей, Украина және Беларусьті қамтитын Шығыс славян одағын құру бағытында деп санаймын. Украиндар және ішінара беларустар бұл атауды тек ұлы орыстарға (“москальдарға”), яғни Владимир (Мәскеу) Русін құрып, кейін Ресей империясын әлемдік ауқымда құрғандарға ғана қатысты деп қабылдауы мүмкін; біз оларға бұл терминнің кеңірек түсіндірмесін батыл түрде мойындата аламыз. Мұны ескеру қажет. Алайда ұлы орыстар, кіші орыстар және беларустар (айтпақшы, русиндер де) өздерін ешбір ескертпесіз шығыс славяндар деп санайды. Олай болса, шығыс славяндарды бір саяси Одаққа біріктірейік. Және олардың өздерін этникалық жіктелудің төменгі деңгейінде қалай анықтайтынына қарамастан, шығыс славяндардан құралған ортақ басшылық құрамыз. Ең бастысы – ұлттан және ұлттық мемлекеттерден алыстау. Қалай болғанда да, бауырластар арасындағы қырғын соғыстардың себебі – ұлттар; қазір Украинада жалғасып жатқан соғыс сияқты.
Шығыс славяндар одағы халықтарды сақтайды, бірақ ұлттарды жалған әрі әдейі арандатушы жасанды құрылымдар ретінде жояды.
Ресейде кім тұрады? Кім қаласа – Шығыс славян одағының барлық азаматтары. Украинада немесе Беларусьте кім тұрады? Солар. Бұл ұлы орыстардың жағдайы ма? Жоқ. Бұл – шығыс славяндардың және өз тағдырын шығыс славяндармен байланыстыратын басқа халықтардың жағдайы.
“Біз Украинамен соғысып жатқан жоқпыз!”
Бұл Украинамен соғыс емес. Бұл – тұтас ғаламдық құбылыс ретіндегі жаһаншылдықпен бетпе-бет келу.
Барлық деңгейдегі қақтығыс – геосаяси және идеологиялық. Ресей жаһанданудағы барлық нәрсені жоққа шығарады – бір жағынан бірполюстілікті, атлантизмді, екінші жағынан либерализмді, дәстүрге қарсылықты, технократияны, бір сөзбен айтқанда, Ұлы қайта жүктеуді. Барлық еуропалық көшбасшылардың атлантистік либералдық элитаның бір бөлігі екені анық. Ал біз онымен соғысқа кірдік. Олардың табиғи реакциясы да сондықтан.
Ресей қазір жаһаншыл желілерден шеттетіліп жатыр. Енді оның басқа таңдауы жоқ: не өз әлемін құрады, не жойылады. Ресей өз әлемін, өз өркениетін құру бағытын белгіледі. Және қазір алғашқы қадам жасалып жатыр. Алайда жаһандану алдында тек кең кеңістік, мемлекет-құрлық, мемлекет-өркениет қана егемен бола алады. Ешбір ел толық оқшаулануды ұзақ уақыт ұстап тұра алмайды. Ресей қазір жаһандық қарсылық кеңістігін құрып жатыр.
Оның жеңісі барлық балама күштердің – оңшылдар мен солшылдардың және барлық халықтардың жеңісі болады. Әдеттегідей, біз ең күрделі әрі қауіпті үдерістерді бастаймыз. Бірақ біз жеңген кезде оларды бәрі пайдаланатын болады. Солай көзделген. Қазір біз нағыз көпполюстілікке алғышарттар жасап жатырмыз. Ал қазір бізді өлтіруге дайын тұрғандар ертеңгі табысымыздың игілігін бірінші болып көретіндер болады.
Мен әрдайым дерлік дұрыс нәрсені жазамын. Бұл да жүзеге асады.
Келесі перде ашылғанға дейін Батыспен қарым-қатынастағы үзіліс – “Азаттық”
Ресейдің Батыстан ажырауы нені білдіреді? Бұл – азаттық. Ротшильдтер, Соростар, Швабтар, Билл Гейтс пен Цукербергтер салтанат құрған қазіргі Батыс – әлем тарихындағы ең жиіркенішті құбылыс. Бұл енді грек-рим Жерорта теңізі мәдениетінің Батысы емес, христиандық Орта ғасыр емес, тіпті қатал әрі даулы жиырмасыншы ғасыр да емес. Бұл – өркениеттің улы қалдықтарының зираты, өркениетке қарсы құбылыс. Ал Ресей одан неғұрлым тез әрі толық ажыраса, соғұрлым тез өз тамырына оралады. Неге? Христиандық, грек-рим, Жерорта теңізі… — Еуропаға… Яғни нағыз Батыспен ортақ тамырларға. Бұл тамырлар өздерінікі! – қазіргі Батыс оларды өзі кесіп тастады. Бірақ олар Ресейде сақталып қалды.
Еуразия тек қазір ғана басын көтеріп келеді. Тек қазір ғана Ресейдегі либерализм аяғының астындағы жерді толықтай жоғалтып барады. Ресей – Батыс Еуропа емес. Ресей гректердің, Византияның және Шығыс христиандығының ізімен жүрді. Және әлі де осы жолмен келеді. Иә, ирек-ирек жолмен, ауытқулармен. Кейде тұрып та қалады. Бірақ жүріп келеді. Ресей Дәстүр құндылықтарын қазіргі әлемге қарсы қорғау үшін аяққа тұрды. Бұл дәл “қазіргі әлемге қарсы көтеріліс”. Білмеп пе едіңіздер? Еуропа да Батыстан ажырауы керек, тіпті АҚШ та жаһандануды жоққа шығарғандардың соңынан еруі керек. Сонда ғана бәрі Украинадағы қазіргі соғыстың нені білдіретінін түсінеді. Украинадағы көп адам мұны түсінер еді. Бірақ сұмдық, есуас либерал-нацистік насихат украиндардың санасында тас үстінде тас қалдырмады. Олар есін жияды және Нұр патшалығы, дәстүр мен нағыз христиандық Еуропа болмысы үшін бізбен бірге күреседі. Украиндар – біздің бауырларымыз. Солай болған, солай және солай бола береді.
Батыспен ажырасу – Еуропамен ажырасу емес. Бұл – өлімнен, азғындаудан және өзін-өзі жоюдан ажырасу. Бұл – сауығудың кілті. Ал Еуропаның өзі – Еуропа халықтары – біздің үлгімізге еруі керек: халыққа қарсы жаһаншыл хунтаны құлату. Және нағыз Еуропалық Үй, Еуропалық Сарай, Еуропалық Собор тұрғызу.
Өшпенділікті тоқтатыңдар
Менің ойымша, қазір ең бастысы – сабыр сақтау. Әскери операцияның қарқыны тек жауларды ғана емес, достарды да таң қалдырды. Оны ешкім күтпеген еді. Сондықтан жан-жақта истерия бұрқ ете түсті. Бірақ мұнда мынаны түсіну маңызды: бізбен 8 жыл бойы және моральдық тұрғыдан одан да әлдеқайда ұзақ уақыт соғысқа дайындалған, жақсы қаруланған алып елді бақылауға алу бір аптаның шаруасы бола алмайды. Алғашқы жедел күндерден кейін оқиғалар тіпті ең қолайлы сценарийдің өзінде де соншалықты жылдам дами алмайды. Бұл барлығынан төзімділік пен айқын сананы талап етеді.
Маған басты болып көрінетін бірнеше тұс бар.
1. Патриоттар белгілі бір жағдайларда (мысалы, ДХР мен ЛХР аумақтарын тазартқаннан кейін) тоқтап қалуымыз мүмкін деп қорқады. Бұл – бос қорқыныш. Мәскеу мұндай ауқымды операцияны ядролық бопсалауды қоса алғанда, кез келген нәрседен тәуелсіз, тек айқын әрі талқыланбайтын мақсаттармен ғана бастай алады. Сондықтан бәрі түпкі мақсатқа жеткізіледі. Кез келген бағамен және кез келген түрде.
2. Либералдарда (Ресейдің саналы жаулары) және эмоционалды пацифистерде (геосаясатты, саясаттануды және халықаралық қатынастарды елемейтін адамдар) наразылықтар мен онлайн петициялар бір нәрсені өзгерте алады деген (ештеңе өзгерте алмайды) елес бар.
3. Бұл жағдайда Батыстың Ресейге қарсы барлық қадамдары тек патриоттық қанатты күшейтіп, түптің түбінде либералдық қанатты әлсіретеді. Бұл қарапайым адамдардың өміріне онша көп әсер етпейді. Қалай болғанда да, тек идеологиялық фанатик монетаристер ғана валюталық басқарманы жалғыз ақша моделі деп санайды. Олар қаржылық егемендік туралы естігісі де келмейді. Бекер. Мемлекет өзіне қажетінше ақша шығара алады. Инфляцияны бір мезгілде ауыздықтау үшін екі контурлы эмиссияға (А. Галушканың жоспары бойынша) жүгінуге болады. Батыс бізге онсыз да жоғары технологияларды берген жоқ. Азиялық энергия нарығы біз үшін әлеуетті түрде шексіз. Олай болса, табандылық танытып, күшейе берейік.
4. Көптеген патриоттық ресурстарда азап шегіп жатқан украин неонацистері шарасыздықпен сайттар мен әлеуметтік желі аккаунттарын бұзуға тырысып жатыр. Біздікілерге физикалық тұрғыдан тойтарыс беру үшін қисынға салсақ жұмылдырылуы тиіс адамдарда мұндай әрекеттерге уақыт пен күш қайдан келеді? Жауап – бұл Украинадан келетін шабуылдар емес. Майданнан кейін Украина – НАТО-ның бізге қарсы ауқымдырақ геосаяси стратегиясының бүркеншігі. Сондықтан біз бұл бүркеншікті жоямыз.
5. Украиндар әрдайым біздің бауырларымыз болған және бола береді. Не қаласа, соны айта берсін. Біз – ортақ тамыры, тарихының түрлі бұралаңдары және ортақ болашағы бар православ шығыс славяндармыз. Бұған ешкім ештеңе істей алмайды. Біз бірнеше рет бөлініп, кейін қайта қауыштық. Түрлі жағдайларда және түрлі жолдармен. Украиндар жау емес, олар – біздікі. Біз, ұлы орыстар, де қант емеспіз. Олар да қант емес. Бірақ олар да, біз де құрмет көрсетуіміз керек. Жақында біз олармен бір мемлекетте өмір сүретін боламыз. Олар мұнан тек ұтады. Және біз олардың ұтуын қамтамасыз етуіміз керек. Бірақ тек бірліктен, бауырлас қырғыннан емес.
Сондықтан өшпенділікті тоқтату қажет.
Грузия және оның бейтараптығы
Ресейге қарсы санкцияларға қосылмаған Грузия өте қисынды әрі дұрыс әрекет етіп отыр. Бұл тек салқын есеп пен мемлекетті сақтау ниетінен туындауы мүмкін. Бірақ бұл сонымен бірге ақылды қадам. Бауырлас православ грузин халқы Бернар-Анри Леви мен жаһаншылдықтың дәл сондай азғыруын бастан кешіріп, сұмдық шығынға ұшырады. Ал Украина жойылу алдында тұр. Аз да болса бірдеңе түсінетін әркім мұны түсінеді. Мұны басқа ешбір елге тілей алмайсыз.
Егер Грузия байыппен әрекет етуін жалғастыра берсе, бұл Мәскеу тарапынан оған сәйкес – оң – жауап туғызары сөзсіз. Сыни жағдайда кез келген ишара, тіпті бейтараптық мәселесі болса да, зор маңызға ие болады, ал басқа жағдайда ол байқалмай қалар еді
Жақсы адамдардың енжарлығы туралы
Мен мұны баяғыда байқағанмын: жарқын әрі әділ адамдар бір нәрсеге шоғырланған және ұялшақ келеді, бұл кейде енжарлыққа әкеледі. Ал оңбағандар белсенді, агрессивті және арсыз. Бұған үйренбей-ақ, Нұрдың Қараңғылыққа қарсы тарихи соғысының барысына қатысайық. Енді өз адамдарымызды – барлық деңгейде – дұғада, ойда, оразада, сөзде, мәтінде, тіпті маңызды әрі дұрыс ұйымдастырылған ақпаратты (кез келгенін емес) қайта жариялауда қолдау өте маңызды.
Ақпарат ағынындағы жүйе (Луманның пікірінше) ең алдымен артық, қатысы жоқ немесе вирус жұққан (кодталған) нәрсені шығарып тастайды. Осылайша ақпарат мағынаға ие болып, хабарламаға айналады. Ағыннан бөлініп алынған, жақсы іріктелген жаңалықтар бюллетені оқырманға дұрыс бағдар беріп, болып жатқан оқиғалардың барабар бейнесін жасай алады. Мұны кез келген жарқын адам жасай алады. Біз ештеңеге мән бермейтін сияқтымыз. Белсенді, зейінді және сергек болған кезде ғана ықпал етеміз.
Батыстың “B” жоспары
Батыстың Украинаны тапсырып жібергені айқын бола бастады.
Бірақ B жоспары да бар. Оны болжау оңай. Бәс соғыс аяқталған кезеңге тігіледі. Сол кезде бірыңғай өткізгіш ресей-украин аумағында террорлық әрекет ошақтары пайда болады. Олар Украинада ресми билік органдары мен Ресей армиясына қарсы әрекет етеді, бірақ Ресей аумағына да таралады. Мегаполистің либералдық зиялыларынан террорлық шабуыл ұйымдастыра алуы үшін миналары бар бірнеше нацисті жасырып беру сыпайы түрде өтінілетін болады. Мұндағы идея – хаос пен режимді ауыстыру операциясына алғышарттар жасау. Шетелдік тәлімгерлер осыған қайраулы.
АҚШ әскерлерінің Ауғанстаннан шығарылуымен ұқсас нәрсе жоспарланған еді: Ресей Федерациясында тыйым салынған Талибанның Ресейге қарсы Орталық Азияда оңтүстік майдан ашатынына бәс тігілген.
Осы жоспарды ескере отырып, тек қажетті нәрсе ғана істелуі керек.
Осылай деп мақаласын барынша батыл түрде жариялаған профессор Дугиннің сөздерін ескере отырып, оқиғалардың барысын пайымдау қажет деп ойлаймыз.