Авторы: д-р Нурфер Терджан
Көне қытай қарғысы деседі:
«Қилы заманда өмір сүргейсің…»
Бүгін мұның қарғыс па, әлде адамзат қашып құтыла алмайтын тағдыр ма екенін ажырату барған сайын қиындап барады.
Өйткені біз шынымен де қилы заманды бастан кешіп отырмыз.
Бұл – ақиқаттың құнсызданған, адамгершіліктің «заманға сай келмеушілік» саналған, ал ар-ождан әлсіздік ретінде көрінетін дәуір.
Адамзат тарих бойы ешқашан бір-бірімен осыншалық байланысты болмаған.
Әрі сонымен бір мезетте ешқашан осыншалық жалғыз қалмаған.
Миллиардтаған адам бір ғана цифрлық желінің ішінде өмір сүреді. Әркім бір-біріне қол жеткізе алады, бірақ ешкім бір-біріне қол тигізе алмайды.
Бір уыс экранның ішіне сығылған өмір кешудеміз.
Саусақтарымыз үздіксіз қимылдайды.
Бірақ санамыз барған сайын қимылсыз күйге түсуде.
Ойланбаймыз.
Тұтынамыз.
Сұрақ қоймаймыз.
Тамашалаймыз.
Есте сақтамаймыз.
Парақтай береміз.
Ал қазіргі әлем мұны «прогресс» деп атайды.
Алайда алға басып жатқан тек технология емес.
Бақылау да алға басуда.
Манипуляция да алға басуда.
Адам мінез-құлқын басқару тәсілдері де алға басуда.
Бұрын билік алаңдардан қорқатын.
Бүгін адамдар бір-бірінен қорқады.
Өйткені біздің дәуіріміздің ең ірі басқару моделі – қоғамды біріктіру емес, бөлшектеп басқару.
Бірегейліктер арқылы.
Жапсырмалар арқылы.
Алгоритмдер арқылы.
Ашу-ыза инженериясы арқылы.
Енді адамдар идеяларынан бұрын лагерьлерге бөлінеді.
Бір-бірін тыңдайтын қоғамдардың орнын бір-біріне айқайлайтын тобыр басты.
Одан да сорақысы мынау:
Ешкім шындықты іздемейді.
Тек өз тарабына ұнайтын өтірікті сатып алады.
Теледидар экрандарында, әлеуметтік желі ағындарында және саяси мінберлерде бір ғана ойынның әртүрлі ойыншыларын көріп отырмыз.
Қорқыныш сатылады.
Ашу сатылады.
Тиесілік сатылады.
Тіпті үміттің өзі де саудаға салынады.
Әлем ауқымды психологиялық операциялар дәуіріне айналған.
Экономикалық дағдарыстар енді тек экономикалық емес.
Олар қоғамның жадын, төзімділігін, өзіне деген сенімін және болашаққа деген үмітін тоздырудың құралдарына айналған.
Күнкөріс қамы ұлғайған сайын адамның көкжиегі тарылады.
Қарызға батқан адам үнсіз қалады.
Үнсіз қалған қоғам бағына бастайды.
Қазіргі дәуірдің құлдығы осы.
Кісен көрінбейді.
Бірақ оның әсері бұрынғыдан да күшті.
Бүгінде адамзат еркін тұлға болу мақсатымен шыққан сапарының соңында цифрлық табынға айналу қаупімен бетпе-бет тұр.
Бәрі тіркеуде.
Бәрі өлшенеді.
Бәрі талданады.
Нені көретініңіз…
Неге күлетініңіз…
Қай жерде кідіретініңіз…
Кімді жақсы көретініңіз…
Неден қорқатыныңыз…
Біз енді жай ғана азамат емеспіз.
Сонымен бірге біз – деректер жиынтығымыз.
Ал біздің дәуіріміздің ең ұлы империялары жерді емес, адамның мінез-құлқын басқарады.
Біз қилы заманда өмір сүріп жатырмыз.
Өйткені надандық енді тек білімнің жетіспеушілігі емес.
Ол ұйымдасқан күшке айналды.
Ақпарат көбейді.
Бірақ хикмет азайды.
Байланыс жеделдеді.
Бірақ адамдар бір-біріне жатсына бастады.
Тобыр ұлғайды.
Бірақ адам кішірейді.
Бәлкім, біздің дәуіріміздің ең үлкен елесі – табыс ұғымы шығар.
Енді еңбек сіңірмей-ақ сарапшы болып шыға келетіндер бар.
Оқымай-ақ пікір иесі болатындар.
Ештеңе өндірмей-ақ көзге түсетіндер.
Өзгенің ойын өз ойындай ұсынып, мансап құратындар.
Көшіріп-қою даналығымен лауазымға қол жеткізетіндер.
Тереңдіктің орнына көрсетілімді таңдайтындар.
Мазмұн емес, қаптама жеңетін кезеңде өмір сүріп жатырмыз.
Ал зұлымдық енді бұрынғы замандағыдай айқайламайды.
Ол өте сәнді киінеді.
Мотивациялық сөздер сөйлейді.
Корпоративтік таныстырылымдар әзірлейді.
«Адам құқықтары» туралы семинарлар ұйымдастырады.
«Жасылырақ әлем» ұрандарын көтереді.
«Бостандық» туралы конференциялар өткізеді.
Содан кейін сол әлемнің бұрынғыдан да теңсіз, жалғыз және бақылауға оңай күйге түсуіне үлес қосады.
Бір жақта байлығы мемлекеттерден асып түсетін алпауыт компаниялар…
Екінші жақта бүкіл ғұмырын ай аяғын әрең жеткізуге сарп ететін миллиондар…
Бір жақта бостандық туралы шешендік сөздер…
Екінші жақта ойлаудан қорқатын қоғамдар…
Әрі бәрі үнсіз бір сұрақты қояды:
«Неге ештеңе қалыпты сезілмейді?»
Өйткені біз қалыпты нәрсені әлдеқашан жоғалтып алдық.
Адам табиғатпен байланысын жоғалтты.
Ақиқатпен байланысын жоғалтты.
Ақыры өзімен байланысын жоғалта бастады.
Бәлкім, біздің дәуіріміздің ең үлкен трагедиясы осы шығар:
Адамзат технология жасап жатып, адамды ұмытты.
Бүгінде адамдар ойын емес, трендтерін бөліседі.
Ар-ожданның орнын көзге түсу басты.
Ізгіліктің орнын – белсенділік.
Даналықтың орнын – жылдамдық.
Ақиқаттың орнын – алгоритм.
Ал заманның ең үлкен ирониясы мынау:
Адам бұрын-соңды болмағандай көп сөйлейді.
Бірақ бұрын-соңды болмағандай аз нәрсе айтады.
Біз қилы заманда өмір сүріп жатырмыз…
Өйткені адамдар енді шындықты емес, өздерін жұбататын иллюзияларды таңдайды.
Ал тарихтағы ең қауіпті кезеңдер – қоғамдар жалған қалыптылыққа үйренген кезеңдер.
Өйткені шіру алдымен үйреншікті нәрсеге айналады.
Содан соң заңдылыққа ие болады.
Ең соңында тәртіптің өзіне айналады.
Міне, сол кезде қилы заман күнделікті тірлікке айналады.
Нағыз қауіп те осында.
Желді қаланың көгінен жазбалар…
https://www.5gvirusnews.com/yazarlar/tuhaf-zamanlarda-yasayasin-h1890.html