Қазақстан Каспий өңірінде бесінші буын, яғни «5G» сымсыз байланыс қызметтерін іске қосқан алғашқы ел болуы мүмкін!
Қазақстан Премьер-министрі Асқар Мамин Орталық Азияның ең ірі елі болып табылатын Қазақстанда үкіметтің ең жаңа сымсыз технологияны тарату ниетін 2019 жылдың мамырында осылай жариялаған еді.
Сымсыз, жоғары жылдамдықты интернет пен мобильді қызметтерді аумағы жағынан Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығында Ресейден кейінгі екінші, әлемде тоғызыншы орындағы ұлан-байтақ далаға жеткізу оңай болмаса керек… Байланыс мамандары 2019 жылдың соңында елорда Нұр-Сұлтанда, сондай-ақ оңтүстіктегі Шымкент қаласында және Қазақстанның бұрынғы астанасы әрі ең ірі қаласы Алматыда пилоттық жобаны бастамақ болған еді. Алайда пандемия бұл пилоттық жобаның басталуына онша мүмкіндік бермеді, кем дегенде солай көрінеді, бәлкім, бұл біздің қазіргі кезеңдегі түсініктемесіз бақылауымыз шығар…
2019 жылғы мамырда жасалған алғашқы мәлімдемелерде Премьер-министрдің веб-сайтында “Жалпы алғанда, 5G желісі халқы 50 000-нан асатын барлық елді мекенді қамтиды деп күтілуде” деген сөз орын алған еді.
Президенттің шешімдері мен жоспарлардың бағыттауына сәйкес Қазақстанда 5G желісін құру бойынша жұмыстар жүріп жатыр. Жол картасы бекітілді. Нұр-Сұлтан мен Алматыда 5G мобильді байланысын сынақтан өткізу әлдеқашан аяқталды, жақын арада Шымкентте де өткізуді жоспарлап отырмыз. Сынақ нәтижелері бойынша технологияны заттар интернетінде (IoT), телемедицинада, өнеркәсіпті цифрландыруда және ақылды қалаларды дамытуда пайдалану мүмкіндіктеріне талдау жасалады ”, деді ол. Бірінші кезеңге қажет ауқымды инвестиция салдарынан 5G технологиясы алдымен республикалық маңызы бар қалаларда – Алматыда, Шымкентте және елордада енгізіледі.
Елордада 5G технологиясын 2021 жылдың соңына дейін Назарбаев Университетінде және (бұрынғы көрме аумағында) енгізу жоспарланып отыр; 2022 жылы 5G әуежайда, теміржол вокзалында, ірі сауда орталықтарында және қоғамдық орындарда пайда болуы тиіс. Кейін 2023 жылы елдің барлық облыс орталықтарында 5G енгізу бойынша жұмыстар жүргізіледі. Жасалған жоспар бойынша жұмыстар сәтті аяқталғаннан кейін 2022 жылдың соңына дейін халықтың 97 пайызы кең жолақты интернетке қол жеткізеді. Халықтың қалған үш пайызы үшін спутниктік технология қолжетімді болады. Бұл қала мен ауыл арасындағы цифрлық алшақтықты азайтуға септігін тигізеді. Сонымен қатар Қазақстан тұрғындарына қазақ экономикасының дамуына серпін беретін цифрлық технологияларды толыққанды пайдалану мүмкіндігін де береді ”. Бесінші буын ұялы байланыс технологиясы 5G сымсыз қызметтердің жылдамдығын арттыру, кідірісін азайту және икемділігін күшейту үшін әзірленген. 5G технологиясының теориялық ең жоғары жылдамдығы – 20 Гбит/с (секундына миллиардтаған бит); cisco.com 4G-нің ең жоғары жылдамдығы бір Гбит/с екенін, ал бұл жылдамдықтың бұрынғысын жиырма есе жылдамдата алатынын түсіндіреді, менің ойымша, осы түсіндірмені де мұқият оқуымыз керек.
2019 жылғы 1 қазанда тағы да Қазақстан Премьер-министрінің интернет-парақшасында жарияланған мәлімдемеге тоқталу қазір «Бізге не болып жатыр?» деген сауалымызға кілт болмақ.
Мақсат – ауыл шаруашылығы мен денсаулық сақтау сияқты салалармен қатар тұрғын үй-коммуналдық және мемлекеттік қызметтерді цифрландыру. 5G спутниктік технологиясы 4G ұзақ мерзімді эволюция (LTE) желілеріне қарағанда деректерді 20 есе жылдам жеткізе алады және төмен кідіріспен жасанды интеллект пен виртуалды шындыққа жақсырақ қолдау көрсете отырып, үкімет жоспарларына серпін береді. Бұл роботтардың жұмысын басқару немесе автокөліктерге арналған төтенше жағдай қосымшалары сияқты нақты уақыттағы қолданбалар үшін маңызды қасиет.”
Жергілікті байланыс мамандары 5G Қазақстанда, сірә, 2020 жылдан кейін іске қосылатынын айтады, ал жаңартылған технологиялық инфрақұрылымның асыға күтілетін нәрсе екені де 2019 жылғы қазандағы мәлімдемелерде баса айтылғанын түсінеміз.
Бұл мәлімдемелердің бәрі – «бейсенбінің келетіні сәрсенбіден белгілі» демекші – 2019 жылдың «бейсенбісінің» хабарын 2020 жылдың «сәрсенбісі» әлдеқашан жеткізіп, өтіп те кеткенін бүгін Қазақстанның электрондық үкімет қызметтері парақшасындағы өзекті мәлімдемеден аңғара аламыз. Инфрақұрылым бөліміндегі мәлімдеме мынадай: 5G, IMT2020 / 5G – қазіргі 4G / IMT-Advanced телекоммуникация стандартынан кейінгі, телекоммуникация стандарттарына негізделген жаңа буын бесінші буын мобильді байланысы. 5G стандарттауы 2021 жылы аяқталады. (3GPP, ITU): GSA деректері бойынша 2019 жылдың мамыр айының басынан бастап 26 өндіруші коммерциялық түрде сатып жатқан немесе жариялаған 48 үлгідегі 5G терминалы бар: 16 смартфон, 6 мобильді маршрутизатор, 12 CPE.”
Сондай-ақ 2019 жылғы қазандағы 5G жаңалықтарының жолдарынан бұл қызметтерді іске қосуға тырысып жатқан жалғыз Каспий елі Қазақстан емес екенін де білеміз.
Әзірбайжанның алғашқы мобильді операторы Bakcell 2017 жылы «BakuTel 2017» көрмесіндегі стендінде 4,5G Pro технологиясын және 5G-ге дайындығын көрсеткен. P3 Communications Әзірбайжанның «Үздік сынақ нәтижесі» деп, ал «Ookla» Әзірбайжанның ең жылдам мобильді желісі деп таныған Bakcell Әзірбайжан экономикасының мұнайға қатысы жоқ секторындағы негізгі инвесторлардың бірі екенін де білдік. Компания басшылары нарықта мұндай технологияларға сұраныс туған сәтте 5G-ді енгізуге дайын екендерін жариялауды да ұмытпаған. Сонымен бірге компанияның бұл үшін 5G қолдайтын құрылғылардың кеңірек таралуы қажет деп есептейтінін және сондықтан 5G қызметтері 2020 жылға дейін енгізілмейді деп мәлімдеуі бізге тереңірек сауал қоюымыз керектігін меңземей ме, қалай ойлайсыз?
Белгі тақталарын мұқият, түсініктемелерге түсініктеме қоспай бақылағанымызда, Ресей, сірә, жылдам ілесуші болатынын және 5G қызметтерін іске қосады деп күтілетінін де түсіне аламыз. Әлемдегі мобильді желі операторларының мүдделерін білдіретін сауда ұйымы GSMA мәліметі бойынша, Ресейде 2025 жылға қарай 50 миллион 5G қосылымы болады.
Каспий теңізі жағалауындағы елдердің 5G үдерісіндегі жоспарлары мен іс-шараларына сәл тереңірек үңілгенімізде, ойға 2018 жылғы 12 тамызда қол қойылған Каспий теңізі туралы конвенция оралады. Каспий теңізін жағалаудағы елдердің бөлісуі және пайдалана алуы үшін 20 жылдан астам уақыт бойы жүргізілген келіссөздер көшбасшылар қол қойған келісіммен түйінделген еді. Қазақстанның Ақтау қаласында өткен Каспий маңы мемлекеттері басшыларының саммитіне Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Назарбаев, Әзірбайжан Президенті Ильхам Әлиев, Иран Президенті Хасан Роухани, Ресей Президенті Владимир Путин және Түрікменстан Президенті Гурбангулы Бердімұхамедов қатысқан еді. Бұл келісімнің «бейсенбілік» іздерін 2017 жылғы 1 маусымда ашылған «Болашақ энергиясы» тақырыбындағы Expo2017 көрмесінен де анық көре аламыз. Жүйе «Қаншалықты оқи алсақ, соншалықты мән бере аламыз әрі соншалықты нұрлана аламыз! Қалғаны, арғы-бергісі – бәрі «айтты», «деді», «жазды», «-мыс, -міс» дегенмен өтетін, ойланбай өткізген банкрот ғұмыр… Білім адамның өмірді қабылдауын өзгертеді!»
Түйін сөздер: Қазақстан EXPO2017 Нурфер Терджан